SỐNG TRÁCH NHIỆM: KHÔNG THỪA KHÔNG THIẾU
Margarita-Maria Lưu
Thùy Diệp
WHĐ (24.5.2022) – Tôi nghiệm ra rằng nhiều vấn đề
nảy sinh trong tương quan cũng là vì tôi không biết hoặc không tôn trọng
các giới hạn trong trách nhiệm của tôi, và vì thế, tôi là người đầu
tiên chịu đau khổ, cùng làm cho người khác đau khổ mà cứ tưởng là
mình đang làm điều tốt cho họ. Tôi xin đơn cử một vài ví dụ.
Trong gia đình, vợ chồng, cha mẹ, con cái
có trách nhiệm với nhau là điều bình thường. Với bổn phận làm vợ
tôi luôn nhắc nhở chồng tôi ăn uống cẩn thận nhưng anh không nghe và
hậu quả là hiện nay anh mắc vào ba chứng bệnh “cao”: cao mỡ, cao
đường, cao máu. Đã thế mà chồng tôi cũng không chịu uống thuốc cho
tử tế, tôi lại phải nhắc nhở và anh có thái độ như ban ơn cho tôi
mỗi khi anh uống thuốc cho chính mình. Vậy có phải là chồng tôi không
có trách nhiệm với chính anh không? Tôi nghĩ đó là do lỗi của tôi khi
đã vượt quá trách nhiệm của mình đối với chồng để giờ đây anh xem
tôi là người có trách nhiệm đối với sức khỏe của anh chứ không phải
là chính anh.
Đối với con tôi cũng thế, tôi luôn phải
kêu nó dậy để đi học và bây giờ tôi cũng luôn phải gọi nó dậy để đi
làm nếu không nó sẽ đi trễ. Tôi nghĩ tôi đã không tập được cho con tôi
sống có trách nhiệm với chính nó vì tôi đã sống trách nhiệm của
nó thay cho nó rồi. Cũng thế, đối với cô đồng nghiệp cùng văn phòng
với tôi, mới đầu, thấy công việc cô ấy bị bê trễ, tôi đã phụ giúp cô
ấy hoàn tất công việc, và giờ đây, cùng lãnh lương như nhau nhưng khối
lượng công việc của tôi gần như gấp đôi, vì tôi muốn công việc trong
văn phòng của chúng tôi phải luôn tươm tất. Nhưng khác với chồng con
tôi, tôi hay bực tức khi phải làm phụ thêm cho cô đồng nghiệp của tôi,
phần vì thấy cô ấy ỷ lại, phần vì thấy có sự bất công đâu đó.
Tôi cứ tưởng như thế là tôi sống yêu
thương, nhưng giờ đây tôi nhận ra thương ai không phải là làm thay cho họ
những gì thuộc trách nhiệm của họ, mà là giúp họ sống có trách
nhiệm, để họ được trưởng thành và tự do, như thế, họ mới được hạnh
phúc. Khi vượt giới hạn trách nhiệm của mình, tôi đã làm cho chồng
con và đồng nghiệp của tôi sống vô trách nhiệm, thiếu trưởng thành
và phụ thuộc vào tôi. Vì vậy, tôi không có quyền trách họ mà phải
trách chính mình, rồi chính tôi phải thay đổi cách hành xử của tôi
thì họ mới thay đổi cách hành xử của họ được, bằng cách là tôi
không lấn lướt trách nhiệm của họ nữa. Điều đó đòi hỏi tôi, như
người cha trong dụ ngôn đứa con hoang đàng, là phải có can đảm để
nhìn thấy họ rơi vào tình trạng tồi tệ mà không tìm cách cứu giúp.
Nhờ thế, trong trường hợp của chồng và con tôi, họ sẽ có được kinh
nghiệm đau thương mà nhớ bài học và sống trách nhiệm của mình.
Hoặc, trong trường hợp của đồng nghiệp tôi, nếu cô ấy không đảm nhận
được trách nhiệm giao phó, cấp trên sẽ nhận ra vấn đề và giải quyết
triệt để.
Xét cho cùng, việc tôi sống trách nhiệm
một cách thái quá có thể đến từ những động lực tiêu cực. Tôi sợ
bị chê cười hay chỉ trích và cũng không muốn những người liên quan
đến mình bị như thế. Do đó, tôi phải làm thay cho họ để mọi sự được
tươm tất và không ai chê trách được họ, hầu tôi không bị mất thể diện
vì họ, hơn là vì tôi yêu thương họ. Tôi cũng là người cầu toàn nên
hay bực mình khi việc không được làm như ý mình muốn; đồng thời, tôi
tự phụ, cho rằng không có mình thì việc không thể hoàn thành tốt
đẹp. Vì thế, không chỉ làm thay cho người thiếu khả năng hay thiếu
trách nhiệm, đôi khi tôi cũng dẫm lên trách nhiệm của người có khả
năng hay có trách nhiệm. Điều này luôn khiến họ khó chịu, vì khi lấn
lướt trách nhiệm của ai là tôi không tôn trọng họ và lấn lướt cả ý
muốn lẫn tự do của họ.
Tóm lại, trách nhiệm là một giá trị
và người sống có trách nhiệm được mọi người đánh giá cao. Nhưng mọi
sự trên đời phải có chừng mực, nếu không thì cái tốt cũng trở
thành xấu. Vì vậy, tôi nhủ lòng mình là phải sáng suốt để sống
trách nhiệm vừa đủ, không thừa mà cũng không thiếu.
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
