Thánh Giuse Cottolengo là người con cả trong gia đình 12 người con. Sinh ngày 3 tháng 5 năm 1786 ở Bra, gần Turin, Ý Ðại Lợi, sau một thời gian vất vả vì sức khoẻ yếu kém và khó khăn trong việc học, ngài được thụ phong linh mục trong Ðịa Phận Turin năm 1811.
Trong quãng đời của Cha Giuse, nước Ý tan nát vì chiến tranh và người nghèo cũng như người bệnh tật thường bị quên lãng. Ðược khích động bởi cuộc đời Thánh Vinh Sơn Phaolô và xúc động trước sự đau khổ của những người chung quanh, Cha Giuse đã thuê phòng ốc để chăm sóc các bệnh nhân, và tuyển mộ các thiếu nữ để điều hành. Khi công việc ngày càng bành trướng và được nhiều người tham gia, Cha Giuse quy tụ những người thiện chí trong hai tổ chức là Tiểu Ðệ Thánh Vinh Sơn Phaolô và Tiểu Muội Thánh Vinh Sơn Phaolô.
Khi bệnh dịch tả lan tràn năm 1831, tổ chức của Cha Giuse phải đóng cửa và di chuyển ra ngoại ô thành phố, ở Voldocco, tiếp tục chăm sóc người bất hạnh. Tổ chức của ngài có tên Nhà Chúa Quan Phòng (Little House of Divine Providence ‘Piccola Casa’ ) để phục vụ nhiều loại người khác nhau (người bệnh, người già, sinh viên nghèo, người bị bệnh tâm thần, người mù). Tất cả phần tài chánh đều nhờ vào lòng bác ái của mọi người.
Ðể phục vụ những người kém may mắn, ngài còn sáng lập các tổ chức Nữ Tử Ðấng Thương Xót (Daughters of Compassion), Nữ Tử Ðấng Chiên Lành (Daughters of the Good Shepherd), Ẩn Sĩ của Chuỗi Mai Khôi (Hermits of the Holy Rosary), và các Linh Mục của Thiên Chúa Ba Ngôi (Priests of the Holy Trinity ).
Bị mắc bệnh thương hàn, trên giường bệnh lúc hấp hối, ngài nói: “Khi tôi ở trên trời, nơi mà mọi sự đều có thể được, tôi sẽ níu lấy áo của Mẹ Chúa Trời và sẽ không quay mặt làm ngơ và đừng quên đi những gì mà người già nghèo này đã nói.” rồi ngài yếu dần và từ trần ở Chieri, Torino, nước Ý ngày 30 tháng 4 năm 1842.
Ngài được tôn phong Chân Phước do Đức Giáo Hoàng Benedictus XV ngày 28 tháng 4 năm 1917 và mười bảy năm sau Đức Giáo Hoàng Pius XI đã nâng Cha lên hàng hiển thánh ngày 19 tháng 3 năm 1934.
Ngài được Ðức Giáo Hoàng Pius II phong thánh năm 1461, và được coi là một trong những vị thần nghiệm và văn sĩ linh đạo của Giáo Hội. Vào ngày 04 tháng 10 năm 1970, Ðức Giáo Hoàng Phaolô VI tuyên xưng ngài là Tiến Sĩ Hội Thánh.
