TIẾP TỤC ĐỨNG SAU KHI HÁT LONG TRỌNG BA LẦN ALLELUIA
Lm. Giuse Phạm Đình Ái, SSS
Hỏi: Trong Lễ Đêm Canh Thức Vượt Qua, cộng đoàn tiếp tục đứng
hay ngồi xuống khi hát Thánh vịnh 117/118 sau phần hát long trọng 3 lần
Alleluia?
Đáp: Sở dĩ có câu hỏi này vì rất nhiều cộng đoàn phụng vụ bị lúng túng/phân vân không biết ở phần này, tức là sau khi hát long trọng 3 lần Alleluia và khi bắt đầu hát Thánh vịnh [Tv 117/118, 1-2. 16ab-17. 22-23], thì nên ngồi xuống hay tiếp tục đứng. Kết quả là có nơi thì ngồi có nơi lại đứng mà hầu hết đã chọn tư thế ngồi vì nghĩ rằng như trong mọi Thánh Lễ khác, cứ khi đọc/hát “Thánh vịnh Đáp ca” thì cộng đoàn phải ngồi.
Đúng là trong mọi Thánh Lễ, cộng
đoàn ngồi khi đọc/hát Thánh vịnh Đáp ca, thậm chí cũng phải áp dụng như thế
cho cả phần Phụng vụ Lời Chúa trước Kinh Vinh Danh trong chính Lễ Đêm Vọng
Phục Sinh mà chúng ta đang bàn. Tuy nhiên, trong Đêm Canh Thức Vượt Qua này,
ngay sau khi vừa hát xong Alleluia 3 lần cách long trọng, cộng đoàn phải tiếp tục
đứng chứ không ngồi xuống để hát Thánh vịnh 117/118 cùng với đáp ca
Alleluia. Đây là những lý do:
1/ Thứ nhất, Hội Thánh hướng dẫn
trong Lễ Đêm Vọng Phục Sinh rằng “Sau bài Thánh thư, mọi người đứng lên.
Linh mục, nếu cần thì phó tế hoặc ca viên giúp, long trọng xướng Alleluia và mọi
người lặp lại. Hát ba lần, mỗi lần lên giọng cao hơn. Giáo dân đáp theo giọng
được xướng. Rồi ca viên hát Thánh vịnh Đáp ca và dân chúng hát Alleluia đáp lại.”[1] Như vậy, chúng ta được mời đứng
lên để long trọng hát Alleluia và tất nhiên cộng đoàn vẫn tiếp tục đứng để
công bố Thánh vịnh 117/118 cùng với
đáp ca (Alleluia, Alleluia, Alleluia) bởi lẽ luật chữ đỏ đã không nói gì đến
việc cộng đoàn ngồi xuống lúc này, ngoại trừ ĐGM ngồi xuống vào lúc bỏ hương
vào bình hương, chúc lành cho hương trong thinh lặng cũng như chúc lành cho thầy
phó tế trước khi thầy di chuyển sang giảng đài để công bố Tin Mừng. Sau những
lễ nghi này, ĐGM cũng đứng lên có thể là giữa lúc cộng đoàn vẫn
đang còn hát Thánh vịnh 117/118.[2]
2/
Thứ hai, do vị trí [ở trước phần công bố Tin Mừng] cũng như do cấu
trúc [Alleluia (3 lần) + Tv 117/118 [= câu xướng] + Alleluia (3 lần) + Tv
117/118 + Alleluia (3 lần) + Tv 117/118 + Alleluia (3 lần)], cả 3 lần hát
Alleluia cách long trọng cùng với Thánh vịnh [117/118] được cộng đoàn hát
tiếp ngay sau đó gộp lại được coi là tương đương với yếu tố Tung Hô Tin Mừng điển
hình của bất cứ Thánh Lễ nào.[3] Nhưng còn hơn thế nữa, đây
như thể là một loại Tung Hô Tin Mừng đặc biệt dành riêng cho Đêm Canh Thức
Vượt Qua bởi lẽ cấu trúc của nó không đơn thuần bao gồm Alleluia [1] +
Alleluia [2] + Câu xướng trước Tin Mừng [3] + Alleluia [4] mà đã tăng lên đến 3
lần hát Alleluia cách long trọng [mỗi lần lên giọng cao hơn] và hát thêm cả 3
triệt của Thánh vịnh 117/118 nữa xét như là 3 câu tung hô trước Tin
Mừng cùng với đáp ca là 3 tiếng “Alleluia, Alleluia, Alleluia” được lập lại
sau mỗi triệt/đoạn của Thánh vịnh.[4]
Chúng ta càng thấy rõ hơn phần hát Thánh Vịnh Đáp Ca này như thể là
một Tung hô Tin Mừng trong các trường hợp sau. Một là khi ca viên giúp
vị chủ tế long trọng xướng Alleluia cũng chính là người hát Thánh
vịnh 117/118 luôn: “[Ca đoàn hoặc] ca xướng viên xướng trước Alleluia, mọi người
đứng hát, và nếu cần thì lặp lại. Còn câu tung hô thì [ca đoàn hoặc] ca xướng
viên hát.”[5] Hai là âm nhạc của
Alleluia được hát 3 lần cách long trọng cũng như của đáp ca Alleluia là
như nhau và âm nhạc cho cả phần Tung hô Tin Mừng này (Alleluia + Tv
117/118 + Alleluia) có thể được sáng tác và tấu lên như một bản nhạc/yếu
tố âm nhạc duy nhất.[6] Chính vì thế cha Edward
McNamara cho rằng tư thế đứng trong khi hát Thánh vịnh 117/118 trong Đêm Vọng
Phục Sinh là một ngoại lệ đối với quy tắc chung, vì nó đi theo và mở rộng theo
câu xướng ba lần Alleluia long trọng của linh mục (Zenit.org 11/06/2019).[7] Sau nhiều tuần Mùa Chay vắng
bóng tiếng Alleluia, nay trong niềm vui dạt dào của Lễ Đêm Vọng Phục Sinh,
tiếng Alleluia được chào đón trở lại, sẽ vang lên trở lại một cách long
trọng hơn, đặc biệt hơn và mạnh mẽ hơn so với mọi Thánh Lễ khác trong
cả năm phụng vụ.[8] Đây là bài ca mới, bài ca
khải hoàn mà cộng đoàn dưới thế hân hoan hát lên để tán dương và ngợi khen
Chúa vì Người đã chiến thắng tử thần và Satan, đã sống lại, đang ngự bên hữu
Chúa Cha, và cũng để hòa nhập với bài ca của các thần thánh trên thiên quốc
kính mừng hôn lễ của Con Chiên (Kh 19,1-16).[9]
Đối với yếu tố Tung Hô Tin Mừng của Thánh Lễ, chúng ta biết rằng nó phải được
thực hiện ở tư thế đứng. Do đó, sau phần hát Alleluia long trọng, mọi người vẫn
phải tiếp tục đứng để hát Thánh vịnh [117/118]/Tung Hô Tin Mừng, vì cộng đoàn
tín hữu chào đón Chúa sẽ nói với mình trong Tin Mừng và biểu lộ đức tin bằng
bài ca.[10]
3/ Thứ ba, hát 3 lần long
trọng Alleluia xong, chắc chắn cộng đoàn phải bắt đầu tiến hành một số
hành động phụng vụ ngay lập tức hoặc trễ hơn chút ít đang khi mọi người đứng
công bố Thánh vịnh 117/118, và tốt nhất, tất cả những hành động ấy
nên nằm gọn trong phần Tung Hô Tin Mừng chứ không chờ cho đến khi hát xong
Thánh vịnh Đáp ca [117/118] thì mới thực hiện những lễ nghi ấy.[11] Những hành động đó là:
(i) sự di chuyển của những người giúp lễ tiến đến vị chủ tế để chuẩn bị hương;
(ii) vị linh mục chủ tế đứng/ngồi[12]
lấy hương bỏ vào bình hương, chúc lành cho hương;[13]
(iii) sự di chuyển của thầy phó tế sắp công bố Tin Mừng đến xin vị chủ tế chúc
lành, chủ tế đứng chúc lành[14] cho thầy như thường lệ
đang khi giúp lễ cầm tầu hương và bình hương ra đứng trước bàn thờ
chuẩn bị cho cuộc rước sang giảng đài; (iv) sự di chuyển của đoàn rước
Sách Tin Mừng từ bàn thờ sang giảng đài, hay đơn giản hơn, chỉ là sự di chuyển
của vị linh mục tiến đến giảng đài để công bố Tin Mừng.[15]
Ở đây, có hai điều phải lưu ý. (i) Một là đoàn rước của phó tế/linh mục
cùng với những người giúp lễ tiến đến giảng đài không nên quá vội vã
và không nên diễn ra trong thinh lặng, vì theo truyền thống có từ thời
thánh Augustinô, đoàn rước nên đi trong âm nhạc và ca hát, cụ thể là di
chyển trong lúc cộng đoàn đang hát Tv 117/118 (Tung hô Tin Mừng).[16] (ii) Hai là cộng đoàn
không ngồi xuống để hát Thánh vịnh 117/118. Tư thế đứng của cộng đoàn lúc này
mới đúng ý nghĩa và phù hợp với những lễ nghi ấy. Nói cách khác, việc cộng
đoàn ngồi xuống hát Thánh vịnh 117/118 xét như là một Tung hô Tin Mừng
hay là thành phần của Tung hô Tin Mừng giữa những sự di chuyển như vậy
trên cung thánh, nhất là giữa cuộc rước kiệu Sách Tin Mừng sang giảng đài đang
diễn ra,[17] là không phù hợp và thiếu
ý nghĩa phụng vụ bởi lẽ cuộc rước này như là một sự biểu lộ ra bên ngoài Đức
Kitô đang đến, là một biểu tượng loan báo Ngài sẽ lại đến lần cuối cùng trong
vinh quang cũng như sắp đến ngay bây giờ trong Lời của Ngài.[18] Đối với cuộc rước Sách Tin
Mừng từ bàn thờ tới giảng đài, hoặc là cuộc rước sang giảng đài để công bố Tin
Mừng, mọi người phải đứng để chào đón Chúa Kitô, nhìn nhận và tuyên xưng Đức
Kitô đang hiện diện và nói với họ.[19]
[1] Sách Lễ Rôma (1992), “Canh Thức Vượt
Qua” số 34, 294; Sách Lễ Nghi Giám Mục
[= LNGM], số 352; Thư Luân Lưu Về Việc Chuẩn Bị Và Cử Hành Đại Lễ Phục Sinh [=
TLL] (1988), số 87.
[3] X.
Ed Broom, “Easter Vigil: Solemnity of Solemnities,” https://catholicexchange.com/easter-vigil-the-solemnity-of-solemnities/.
[6] X. Jeremy Helmes, Three
Great Days: Preparing the Liturgies of the Paschal Triduum (Collegeville:
The Liturgical Press, 2016), 50.
[7] X. Edward McNamara, “Có đặc quyền phụng vụ
không? Nói thêm về tư thế đúng khi đọc ca tiếp liên,” (Zenit.org 11-6-2019), https://dcvxuanloc.net/giai-dap-phung-vu-co-dac-quyen-phung-vu-khong-noi-them-ve-tu-the-dung-khi-doc-ca-tiep-lien/.
[8] X. I. H. Dalmais, “Time in the Liturgy,” The Church at Prayer: The Liturgy and Time,
vol IV, ed. Martimort, trans. Matthew J. O’ Connell (Collegeville: The
Liturgical Press, 1986), 43; Bernard Raas, SVD, Liturgical Year, vol. 2 (Manila: Logos Publications, Inc, 2006),
203.
[9] X. Clifford Howell, SJ, Preparing for Easter (Collegeville: The Liturgical Press, 1972),
110; Charles E. Miller, The Celebration
of the Eucharist (New York: Alba House, 2010), 123.
[11] X. Peter J. Elliott, Ceremonies of the Liturgical Year (San Francisco: Ignatius Press,
2002), no. 286.
[12] Khi bỏ hương và chúc lành cho hương, QCSL [2002]
số 212 nói linh mục đứng nhưng Chử đỏ của Ordo Missae (Nghi thức Thánh Lễ) [1965] số 42 lại nói linh
mục ngồi.
[14] X. Cæremoniale
Episcoporum (1752 à 1948), II-V, n. 7, and II-VI, n. 12; Ordo Missae [1965], n. 42.
[15] X. André Mutel et Peter Freeman, Cérémonial de la sainte Messe, “La Vigile pascale”; Sách Lễ Rôma (1992), “Canh Thức Vượt
Qua” số 35.
[18] X. QCSL 62; Reinhard Messner, “La Liturgie de la
Parole,” 57, trích lại trong John D. Laurance (ed.), The Sacrament of the Eucharist (Collegeville: The Liturgical Press,
2012), 136.
[19] Sách Giáo Lý
Hội Thánh Công Giáo, số 1373; QCSL 60, 62, 131; MLBĐ 23.
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
