THƯỢNG HỘI ĐỒNG VỀ HIỆP HÀNH:
MỘT SỐ ĐIỀU NÊN BIẾT XUNG QUANH KHOÁ HỌP THỨ NHẤT
THÁNG 10. 2023
WHĐ (14.09.2023) – Khoá
họp thứ nhất của Thượng hội đồng Giám mục cấp hoàn vũ sẽ khai mạc vào tháng 10. 2023, quy tụ cả giáo sĩ và giáo
dân. Dưới đây là một số điều
chúng ta nên biết liên quan đến Khoá
họp này của Thượng Hội đồng Giám
mục về hiệp hành.
1. Vài điểm chính yếu của Thượng Hội đồng về hiệp hành là gì?
Thượng Hội đồng về hiệp
hành, do Đức Thánh Cha Phanxicô khởi xướng vào tháng 10. 2021,
là một công việc kéo dài nhiều năm, trên phạm vi toàn
thế giới, trong đó người Công giáo được yêu cầu gửi phản hồi cho các giáo phận
địa phương của mình về câu hỏi: “Thần Khí mời gọi chúng ta thực hiện những bước nào để phát triển trong việc ‘bước đi cùng nhau?’”
Tiến trình hiệp hành của
Giáo hội Công giáo đã trải qua các giai đoạn cấp giáo phận, quốc gia và châu lục.
Tiến trình này sẽ đạt tới đỉnh điểm trong hai Đại hội mang tính hoàn vũ sẽ được tiến hành tại Roma. Đại hội lần thứ nhất sẽ diễn ra từ ngày mồng 04 đến 28. 10. 2023 và Đại hội lần
thứ hai sẽ vào tháng 10. 2024
để tư vấn cho Đức giáo hoàng Phanxicô về chủ đề “Hướng tới một Giáo hội hiệp hành: Hiệp thông, Tham gia, và Sứ vụ”.
Tính hiệp hành có nghĩa là gì?
Tính hiệp hành được
Ủy ban Thần học Quốc tế của Bộ Giáo lý Đức tin xác định vào năm 2018 là “hoạt
động của Thánh Thần trong sự hiệp thông với Nhiệm thể Đức Kitô và trong hành trình sứ mạng của dân Chúa”.
Trong khi Tài liệu
chuẩn bị Thượng Hội đồng
năm 2021 mô tả tính hiệp hành là “hình thức, phong cách, và cơ cấu của Giáo hội”, thì Tài liệu làm
việc cho Khoá họp thứ nhất của
Thượng hội đồng cho biết thêm rằng, tính hiệp hành cũng
có thể được hiểu là một điều gì đó “không bắt nguồn từ việc đưa ra một nguyên tắc, một lý thuyết hay một công
thức, nhưng phát triển từ
chỗ sẵn sàng bước vào một sự năng động của việc nói, lắng nghe và đối thoại mang tính xây dựng,
tôn trọng và cầu nguyện”.
“Nền tảng của tiến trình này là sự chấp nhận
của cả cá nhân và cộng đoàn, một
điều vừa là hồng ân vừa
là thách thức: trở thành một Giáo hội gồm các anh chị em trong Đức Kitô, những
người lắng nghe nhau và khi làm như vậy, dần dần được Thánh Thần biến đổi”.
Đức Thánh Cha Phanxicô
nói rằng ngài hình dung Thượng Hội đồng về hiệp hành là “một
cuộc hành trình dưới sự
hướng dẫn của Thánh Thần,
chứ không phải là một nghị viện để đòi hỏi quyền lợi
và các nhu cầu phù hợp với chương trình nghị sự theo kiểu thế gian, cũng không phải là một cơ hội để đi
theo bất cứ nơi đâu có gió thổi, mà là dịp để ngoan nguỳ trước
hơi thở của Chúa Thánh Thần”.
Những câu hỏi chính
mà Thượng Hội đồng về hiệp hành sẽ cố gắng trả lời là
gì?
Theo Tài liệu làm
việc, khoá họp thứ nhất của Thượng Hội đồng tập trung vào 3 câu hỏi bao quát:
-
Làm
thế nào chúng ta có thể trở thành dấu chỉ và khí cụ hiệp nhất với Thiên Chúa và
hiệp nhất toàn thể nhân loại một cách trọn vẹn hơn?
-
Bằng cách
nào chúng ta có thể chia sẻ một cách tốt hơn các ân ban và các nhiệm vụ phục vụ
Tin Mừng?
-
Những
tiến trình, cơ cấu và định chế nào trong một Giáo hội hiệp hành mang tính sứ mạng?
Mục tiêu chính của khoá họp này là để thiết kế một kế hoạch nghiên
cứu theo “phong cách hiệp hành” và cho biết ai
sẽ tham gia vào các cuộc thảo luận đó. Việc phân định sẽ được “hoàn thành”
trong khoá họp năm 2024 của Thượng Hội đồng.
Một số chủ đề nào
có thể được đề cập trong Đại hội Thượng Hội đồng lần này?
Tài liệu làm
việc gợi ý sự phân định về những vấn đề liên quan đến một số chủ đề nóng, chẳng hạn như: nữ phó tế, luật
độc thân linh mục, và việc tiếp cận cộng đồng LGBTQ, ….
Tài liệu cũng nêu bật
mong muốn có các cơ quan thể chế mới để cho phép “dân Chúa” tham gia nhiều
hơn vào việc đưa ra quyết định. Một trong những câu hỏi được đề xuất để phân định
là: “Chúng ta có thể học được gì về việc thực thi quyền bính và trách nhiệm
từ các Giáo hội và cộng đồng giáo hội khác?”
Thượng Hội đồng về
hiệp hành khác với các Thượng Hội đồng Giám mục trước đây
như thế nào?
Thượng Hội đồng Giám mục là một
cuộc họp của các Giám mục được quy tụ để thảo luận về một chủ đề
có ý nghĩa Thần học hoặc Mục vụ nhằm chuẩn bị một tài liệu mang tính gợi ý hoặc cố vấn cho Đức giáo hoàng.
Thượng Hội đồng Giám mục
lần thứ XVI này là lần đầu tiên quy tụ các đại biểu có quyền
biểu quyết không phải là giám mục.
Gần 1/3 trong số 364 đại biểu bỏ phiếu do chính Đức Thánh Cha trực tiếp lựa chọn, bao gồm giáo dân, linh mục, nữ tu, và phó tế. Số thành viên phụ nữ có quyền bỏ phiếu là 54 người.
Đại hội Thượng Hội đồng tháng
10 sẽ được tổ chức tại Đại
thính đường Phaolô VI, thay vì New
Synod Hall, và các đại biểu sẽ ngồi theo bàn tròn, mỗi bàn khoảng 10
người. Phần kế tiếp của Đại hội này sẽ tập trung vào việc quyết định
các bước tiếp theo của Giáo hội và “các nghiên cứu thần học và giáo luật
chuyên sâu cần thiết để chuẩn bị” cho Đại hội lần thứ
hai vào tháng 10. 2024.
Những ai đã tham gia Thượng Hội đồng về hiệp hành?
Tổng Thư ký Thượng Hội
đồng Giám mục đã báo cáo rằng giai đoạn lắng nghe cấp giáo phận ban đầu đã kết
thúc với sự tham gia của 112 trong số 114 Hội đồng giám mục Công giáo trên thế
giới.
Ví dụ, theo một báo cáo từ Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, khoảng 700.000 người đã
tham gia vào giai đoạn cấp giáo phận của Thượng Hội đồng ở Hoa Kỳ trong tổng
số 66,8 triệu tín hữu Công giáo ở nước này, tương đương khoảng 1%.
Đức Hồng y Jean-Claude Hollerich (phải), và Đức Hồng y Mario Grech, Tổng thư ký Thượng Hội đồng Giám mục trong buổi họp báo vào ngày 20. 06. 2023, tại Văn phòng Báo chí Tòa thánh, Vatican. (Hình:
Daniel Ibáñez/CNA)
Ai là người tổ chức
chính của Thượng Hội đồng về hiệp hành?
Không kể Đức giáo hoàng Phanxicô, thì Đức Hồng y Jean-Claude Hollerich, Tổng giám mục
64 tuổi của Luxembourg, với tư cách là Tổng tường trình viên của Thượng Hội đồng, là
một trong những người tổ chức chính của Thượng Hội đồng. Ngoài ra, phải kể đến Đức Hồng y Mario Grech, Tổng thư ký Thượng Hội
đồng Giám mục.
2. Thượng Hội đồng Giám mục và việc truyền
thông
Trong cuộc
họp báo hôm mồng 08. 09 tại Vatican, ông Paolo Ruffini, Bộ trưởng Bộ Truyền thông cho biết:
“Cách thức chúng tôi chia sẻ thông tin về Thượng Hội đồng là rất quan trọng
đối với tiến trình phân định và đối với toàn thể Giáo hội”.
Ông Paolo
Ruffini, Bộ trưởng Bộ Truyền thông, trong cuộc họp báo tại Vatican ngày mồng
08. 09. 2023. (Hình: CNS/Justin McLellan)
Thông tin cập nhật
về Thượng Hội đồng
Theo ông Ruffini,
một số “quy tắc liên quan đến truyền thông” xuất phát từ “bản chất của Thượng Hội đồng”, điều mà Đức Thánh
Cha Phanxicô đã nhiều lần nhấn mạnh đó không phải là một “nghị viện”
hay hiệp định mà là một hành trình lắng nghe và cùng nhau bước
đi theo Chúa Thánh Thần.
“Việc duy trì tính
bảo mật, sự riêng tư và thánh thiêng của một số nơi nhất định dành cho việc thảo luận trong Thánh Thần, là một phần của ước muốn biến
những khoảnh khắc này thành cơ hội thực sự để lắng nghe, phân định và cầu nguyện
được bắt nguồn từ sự hiệp thông”.
Do đó, các cuộc thảo luận tại Đại hội Thượng Hội đồng Giám mục từ ngày
mồng 04- 29.10 sẽ không được mở cửa
cho công chúng hoặc cho các phóng viên nhằm “bảo vệ bầu khí Thượng Hội
đồng”. Tuy nhiên, một số phần của Thượng Hội đồng sẽ
được phát trực tiếp và mở cửa cho các phóng viên được Vatican chính thức công nhận, chẳng hạn
như:
– Thánh lễ khai mạc Đại hội Thượng Hội đồng Giám mục tại
Quảng trường Thánh Phêrô vào ngày mồng 04.10.
– Phiên họp khoáng đại đầu tiên sẽ bắt đầu vào chiều cùng ngày với các bài phát biểu của Đức Hồng y Mario
Grech, Tổng thư ký Thượng Hội đồng; của Đức Hồng y Jean-Claude Hollerich, Tổng tường
trình viên Thượng Hội đồng; và của Đức Thánh Cha Phanxicô.
– Phút cầu nguyện bắt đầu mỗi Phiên họp khoáng đại nhằm
tạo điều kiện cho “sự hiệp thông của toàn thể dân Chúa từ khắp nơi trên thế giới”.
– Các phiên khai mạc của mỗi phân đoạn trong số năm phần theo các đề tài
và vấn đề được trình bày trong Tài liệu Làm việc mà Thượng Hội đồng sẽ được phân chia.
Các phần sẽ
được dành riêng cho tính Hiệp hành, Hiệp thông, Sứ mạng và Tham gia và mỗi
phần sẽ bao gồm các phiên họp toàn thể được gọi là các Phiên họp khoáng đại
cũng như các nhóm làm việc.
Phần kết
thúc sẽ tập trung vào việc phê duyệt một Báo cáo tổng hợp sẽ được thảo luận
trong một Phiên họp khoáng đại, tiếp đến, các nhóm làm việc bổ
sung những nhận xét của mình và sau đó sẽ soạn thảo một bản tóm tắt để
“ghi lại các quan điểm và đề xuất mà có sự đồng thuận đáng kể, nhưng cũng có cả những ý kiến bất đồng, nêu rõ những quan điểm và lý do khác nhau”.
Ông Ruffini
nói thêm rằng: “Các thành viên của nhóm sẽ được yêu cầu
thống nhất về việc liệu bản báo cáo có thể hiện đầy đủ công việc được thực
hiện cùng nhau hay không, chứ không phải về việc liệu tất cả họ có đồng ý về từng
điểm hay không”. Sau đó bản báo
cáo sẽ được đệ trình lên Phiên họp toàn thể để phê duyệt và sau đó bàn giao cho
Ban Tổng thư ký.
Tài liệu cuối cùng của
Thượng Hội đồng sẽ không được đề xuất chi tiết mà được trình
lên Đức Thánh Cha cho đến sau phiên họp thứ hai của Thượng Hội đồng vào tháng
10. 2024.
Các nhóm làm việc
trong Đại hội Thượng Hội đồng
Như ông Ruffini cho biết, các
nhóm làm việc sẽ gồm khoảng 10-12 người và nhóm
này sẽ thay đổi trong suốt khoá họp để khuyến khích sự tương tác nhiều hơn với
nhiều người hơn.
Các nhóm cũng sẽ được
phân chia theo 5 ngôn ngữ chính là Ý,
Anh, Pháp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Điều dễ nhận thấy là sẽ không có tiếng Đức, mà theo ông Ruffini, làm
như vậy để những người nói tiếng Đức sẽ không chỉ “nói chuyện với nhau”
nhằm giúp họ tích cực đóng góp trong các nhóm khác “vì chúng tôi biết các tham dự viên nói tiếng Đức cũng có thể nói được các ngôn ngữ khác”.
Mỗi nhóm làm việc cũng
sẽ có một chuyên gia để tạo điều kiện thuận lợi cho
cuộc thảo luận “trong Thánh Thần, người sẽ đồng hành cùng cuộc trao đổi từ
quan điểm phương pháp luận”.
Tính Hiệp hành và Đại kết
Đức Thánh Cha Phanxicô
cũng đã công bố trước đây, Đại hội Thượng Hội đồng sẽ bắt đầu bằng
cuộc tĩnh tâm 3 ngày dành cho các giám mục Công giáo và các tham dự viên từ ngày mồng 01 đến
03. 10 do Linh mục Timothy Radcliffe, OP, nguyên Bề trên tổng quyền dòng
Đaminh hướng dẫn.
Sơ Nathalie Becquart, phó thư ký Thượng Hội đồng, trả lời trong cuộc họp báo tại Vatican ngày mồng
08. 09. 2023. (Hình: CNS/Justin McLellan)
Trong buổi họp báo, Nữ tu Nathalie Becquart, phó thư ký Thượng Hội
đồng, cũng thông báo chi tiết
về buổi cầu nguyện đại kết, như một phần của Thượng hội
đồng, sẽ diễn ra tại Quảng trường Thánh Phêrô vào
ngày 30. 9. Buổi canh thức cầu nguyện, do cộng đoàn Taizé
tổ chức, nhằm phó thác công việc của Thượng hội đồng cho Thiên Chúa.
Theo Sơ Becquart, như Đức
Thánh Cha Phanxicô đã nhấn mạnh rằng không thể có hiệp hành nếu
không có đại kết và không có đại kết nếu không có việc cùng nhau bước đi.
Do đó, những người trẻ, các thành viên và lãnh đạo của các cộng đồng Kitô giáo
và Giáo hội khác nhau sẽ hiện diện trong buổi cầu nguyện đại
kết này. Các nhà lãnh đạo có thể kể đến: Thượng phụ Bartholomew, Giáo chủ Chính thống
Constantinople và là vị đứng đầu Chính thống giáo, Đức
Tổng Giám mục Justin Welby, Giáo chủ Liên hiệp Anh giáo Canterbury và
William Wilson, chủ tịch Hiệp hội Ngũ Tuần Thế giới và chủ tịch của Oral
Roberts University ở Tulsa, Oklahoma, ….
Ngoài ra, Quảng trường Thánh Phêrô cũng sẽ được trang trí bằng những bụi cây,
cây xanh, và hoa tươi để tạo cảm giác giống như một
khu vườn rộng lớn và tượng trưng cho công cuộc
sáng tạo với cây thánh giá San Damiano của Assisi. Chính trước cây Thánh giá
này, Thánh Phanxicô đã cảm thức được lời Thiên Chúa kêu gọi “Hãy đi sửa lại ngôi nhà của Ta”.
Có lời cầu nguyện
nào cho Thượng Hội đồng về hiệp hành chăng?
Có, lời cầu nguyện được
tìm thấy trong Cẩm nang cho Thượng Hội đồng Giám mục về hiệp hành như sau:
Nt. Anna Ngọc Diệp, OP
Dòng Đa Minh Thánh Tâm
Theo: catholicnewsagency.com (13. 09) và
oursundayvisitor.com (09. 09. 2023)
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
