CHƯƠNG TRÌNH DƯỚI ÁNH SÁNG LỜI CHÚA
LỄ THÁNH
GIA THẤT NĂM B
BÀI 47: HÀI NHI GIÊ-SU VỚI CÁC TẬP
TỤC DO-THÁI
Lm. Vinh Sơn Phạm Xuân Hưng, OP
và Nhóm Phiên Dịch Các giờ kinh Phụng vụ
WGPSG (29.12.2023) – Trong bầu khí hân hoan của lễ Giáng Sinh và hướng tới lễ Thánh Gia Thất, trong bài học hỏi này, chúng ta cùng tìm hiểu về những quy định trong truyền thống Do-thái liên quan đến việc Hài Nhi Giê-su chào đời. Tin Mừng Lc 2,22-40 cho thấy Đức Ma-ri-a và thánh Giu-se đã chu toàn các tập tục theo Luật Mô-sê bao gồm việc Hài Nhi được cắt bì, Đức Ma-ri-a được thanh tẩy và con trẻ được tiến dâng cho Thiên Chúa trong Đền Thờ. Chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu ý nghĩa của từng sự việc.
1. Sự kiện Giáng Sinh
Ngay sau khi nguyên tổ loài
người sa ngã, Thiên Chúa đã phán với con rắn rằng : “Ta sẽ đặt mối thù
giữa mi và người đàn bà, giữa dòng giống mi và dòng giống người ấy ; dòng
giống đó sẽ đánh vào đầu mi, và mi sẽ cắn vào gót nó” (St 3,15). “Dòng
giống đó” ám chỉ Đức Giê-su, Đấng được sinh ra từ dòng dõi loài người. Việc
này cũng đã được ngôn sứ I-sai-a tiên báo từ 700 năm trước : “Này đây
người trinh nữ sẽ mang thai và sinh hạ một con trai và đặt tên là Em-ma-nu-en”
(Is 7,14). Lời tiên tri này đã được ứng nghiệm khi trinh nữ Ma-ri-a thụ thai
Hài Nhi Giê-su như lời thiên sứ Gáp-ri-en nói với thánh Giu-se trong Tin Mừng
Mát-thêu 1,22-23.
Ngoài ra, khi các nhà chiêm
tinh từ Phương Đông theo ánh sao dẫn đường tìm đến Giê-ru-sa-lem, họ đã được
các kinh sư cho biết là Đấng Cứu Thế sẽ giáng sinh ở Bê-lem, ứng nghiệm lời
ngôn sứ Mi-kha đã tiên báo : “Phần ngươi, hỡi Bê-lem,
miền đất Giu-đa …, ngươi là nơi vị lãnh tụ chăn dắt Ít-ra-en
dân Ta, sẽ ra đời” (Mt 2,6 ; x. Mk 5,1).
Quả thật, việc Đức Giê-su
giáng sinh là một biến cố vô tiền khoáng hậu. Không một nhân vật nào trong lịch
sử nhân loại mà nơi sinh và cách sinh hạ được tiên báo cách rõ ràng như vậy. Điều
này cho thấy sự kiện Đức Giê-su giáng sinh nằm trong chương trình cứu độ của
Thiên Chúa tự ngàn xưa. Thánh Phao-lô đã viết : “Khi thời gian tới hồi
viên mãn, Thiên Chúa đã sai con mình tới, sinh làm con một người phụ nữ và sống
dưới Lề Luật” (Gl 4,4). Tin Mừng Lu-ca cho chúng ta biết là sau khi chào đời
tại Bê-lem, Hài Nhi đã chịu cắt bì và được đặt tên là Giê-su, tên mà thiên sứ
Gáp-ri-en đã gọi trước khi Hài Nhi được thụ thai trong lòng mẹ (x. Lc 2,21).
2. Hài Nhi Giê-su chịu
cắt bì
Lễ cắt bì
Trong Cựu Ước, nghi thức cắt
bì mang một ý nghĩa tôn giáo. Cắt bì là cắt đi một phần bao quy đầu của bé
trai. Nghi thức này có nguồn gốc từ một tục lệ cổ xưa nơi nhiều dân tộc. Theo sử
gia Hy-lạp Hê-rô-đốt (Herodotos) thì từ thời cổ đại, các dân Ai-cập, Ê-thi-ô-pi
và Xy-ri đã thực hành việc cắt bì.
Sách Sáng thế cho biết tục lệ
cắt bì xuất hiện thời tổ phụ Áp-ra-ham khi Thiên Chúa thiết lập giao ước với
ông và con cháu ông : “Đây là giao ước giữa Ta với các ngươi và với
dòng dõi ngươi sau này : mọi đàn ông con trai của các ngươi sẽ phải
chịu cắt bì. Các ngươi phải chịu cắt bì nơi bao quy đầu : đó là dấu chỉ
giao ước giữa Ta với các ngươi. Qua các thế hệ, sinh được tám ngày, mọi bé trai
của các ngươi sẽ phải chịu cắt bì …” (St 17,10-14). Do đó, Áp-ra-ham
dù đã 99 tuổi cùng với con ông là Ít-ma-ên 13 tuổi, cũng như mọi nam nhân trong
số người nhà của Áp-ra-ham, đều đã chịu cắt bì (x. St 17,23-27), và cả I-xa-ác
cũng đã được cắt bì tám ngày sau khi chào đời (x. St 21,4). Việc cắt bì trở
thành dấu hiệu của giao ước giữa Thiên Chúa với dân riêng của Người là
Ít-ra-en. Những ai không cắt bì sẽ bị loại trừ khỏi dân Ít-ra-en (x. St 17,14).
Từ đó việc cắt bì được xem như lệnh truyền của Thiên Chúa và được công bố trong
luật Mô-sê (x. Lv 12,1-3).
Tuy nhiên, ngôn sứ
Giê-rê-mi-a đã từng khiển trách nhiều người Ít-ra-en giữ luật cắt bì, nhưng
không sống tinh thần của giao ước, và ông cảnh báo rằng việc cắt bì
thân xác sẽ chẳng có giá trị gì nếu không cắt bì đôi tai, lòng dạ và trái tim (x.
Gr 4,4 ; 6,10 ; 9,24-25). Sách Đệ nhị luật nhấn mạnh đến việc cắt bì
tâm hồn, nghĩa là phải yêu mến Thiên Chúa và yêu thương đồng loại (x. Đnl
10,12-22).
Cũng như Gio-an Tẩy Giả, Hài
Nhi Giê-su cũng được cắt bì vào ngày thứ tám theo luật Do-thái (x. Lc 1,59 ;
2,21). Tuy nhiên, thời Giáo Hội sơ khai, nhiều người gốc dân ngoại gia nhập Hội
Thánh, chỉ cần lãnh nhận phép rửa chứ không phải cắt bì (x. Cv 10–11). Nhưng một
số Ki-tô hữu gốc Do-thái đã gây áp lực buộc họ phải cắt bì (x. Cv
15,5-6.10-11.28-29). Công Đồng Giê-ru-sa-lem đã huỷ bỏ việc cắt bì đối với
các lương dân theo đạo, vì phép rửa đã thay thế luật này (x. Cv
15,5.28-29 ; Gl 5,6 ; 6,15 ; Cl 2,11-15).
Thánh Phao-lô khẳng định rằng :
“Quả vậy, trong Đức Ki-tô Giê-su, cắt bì hay không cắt bì đều không có giá
trị gì, nhưng là lòng tin hành động nhờ đức ái” (Gl 5,6), “Vì chúng ta
mới thật là những người được cắt bì, những người thờ phượng Thiên
Chúa nhờ Thần Khí của Người, những người hiên ngang hãnh diện vì
Đức Ki-tô Giê-su, chứ không cậy vào xác thịt” (Pl 3,3). Ở đây,
thánh Phao-lô muốn ám chỉ đến phép rửa được hiểu như phép cắt bì thiêng liêng,
và trong phép rửa, không chỉ một phần nhỏ của thân xác bị lấy đi, nhưng toàn thể
con người tội lỗi bị lột bỏ (x. Cl 2, 11).
3. Nghi thức thanh tẩy Đức
Ma-ri-a
Theo luật Mô-sê, một phụ nữ
sau khi sinh con thì bị coi là ô uế trong 40 ngày nếu sinh con trai, hoặc 80
ngày nếu sinh con gái (x. Lv 12,2-5). Hết thời gian đó, người mẹ sẽ phải cử
hành nghi thức thanh tẩy theo luật Mô-sê : “Nó phải đem đến cho tư
tế, ở cửa Lều Hội Ngộ, một con chiên một tuổi làm lễ toàn thiêu, và một bồ câu
non hay một chim gáy làm lễ tạ tội. Tư tế sẽ cử hành lễ xá tội cho nó, và nó sẽ
ra thanh sạch” (Lv 12,6.8b).
Đức Ma-ri-a vì muốn tuân phục
Lề Luật, nên Mẹ cũng thi hành nghĩa vụ thanh tẩy theo luật Mô-sê đối với người
phụ nữ khi sinh con. Nhưng lễ dâng của Đức Ma-ri-a chỉ là “một đôi chim gáy
hay một cặp bồ câu non” (Lc 2,24). Đó là của lễ mà người nghèo dâng
lên Chúa để làm lễ thanh tẩy cho người mẹ như được chép trong luật Mô-sê
: “Nếu không có phương tiện kiếm được chiên, thì nó sẽ bắt một đôi chim
gáy hay một cặp bồ câu non, một con để làm lễ toàn thiêu, một con để làm lễ tạ
tội” (Lv 12,8a).
4. Tiến dâng Con Trẻ Trong
Đền Thờ
Sách Xuất hành nói về việc
dâng hiến con trai đầu lòng như sau : “Đức Chúa phán với ông
Mô-sê : Hãy thánh hiến cho Ta mọi con đầu lòng, đứa con khai
thông dạ mẹ, giữa con cái Ít-ra-en, dù là người hay là thú vật : nó thuộc
về Ta” (Xh 13,1-2 ; x. cc. 12-13). Luật này gắn với biến cố các con đầu
lòng Ai-cập bị sát hại, còn con cái Ít-ra-en thì thoát chết nhờ máu chiên bôi
trên khung cửa trong đêm Vượt Qua (x. Xh 12,12-13). Nếu là con đầu lòng của súc
vật thì được tiến dâng làm hy lễ (x. Đnl 15,19-20), trừ con lừa, có thể chuộc lại
hoặc đánh gãy ót nó (x. Xh 13,13 ; 34,20 ; Ds 18,15) ; còn con trai đầu
lòng của con người thì luôn luôn được chuộc lại (x. Xh 13,13 ;
34,19-20 ; Ds 3,46-47). Tiền chuộc là năm se-ken bạc (x. Ds 3,47-48 ;
18,15-16), mỗi se-ken khoảng 11gr.
Tin Mừng Lc 2,22-23 nói Đức
Ma-ri-a và thánh Giu-se đã dâng tiến Hài Nhi Giê-su, con trai đầu lòng, cho Đức
Chúa, nhưng không thấy nói đến số tiền chuộc phải nộp cho Đền Thờ theo như luật
định.
Kết luận
Mầu nhiệm Giáng Sinh và những
sự kiện tiếp theo cho chúng ta một tấm gương về đức khiêm nhường và tinh thần
vâng phục Lề Luật. Đức Giê-su là Con Thiên Chúa và là Thiên Chúa, nhưng khi
giáng sinh làm người, đã chấp nhận sống dưới Lề Luật (x. Gl 4,4 ; Hr
5,7-8). Đức Ma-ri-a và thánh Giu-se cũng chẳng quản ngại thực thi những gì luật
Mô-sê quy định cho mình. Lề Luật tự bản chất không phải là cứu cánh cho
con người, nhưng là phương tiện giúp con người yêu mến và phụng thờ Thiên Chúa
cũng như sống tốt các tương quan với tha nhân, nhờ đó mà đạt được hạnh phúc.
Cùng với tác giả Thánh vịnh,
chúng ta hãy ca tụng Lề Luật Chúa :
Luật pháp CHÚA quả là hoàn
thiện,
bổ sức cho tâm hồn.
Thánh ý CHÚA thật là vững chắc,
cho người dại nên khôn.
Huấn lệnh CHÚA hoàn toàn ngay
thẳng,
làm hoan hỷ cõi lòng.
Mệnh lệnh CHÚA xiết bao minh
bạch,
cho đôi mắt rạng ngời.
Lòng kính sợ CHÚA luôn trong
trắng,
tồn tại đến muôn đời.
Quyết định CHÚA phù hợp chân
lý,
hết thảy đều công minh,
thật quý báu hơn vàng,
hơn vàng y muôn lượng,
ngọt ngào hơn mật ong,
hơn mật ong nguyên chất.
Nên tôi tớ Ngài đây,
xin ra công học hỏi ;
ai giữ những điều này,
sẽ được nhiều lợi ích.
Nhưng nào ai thấy rõ,
các lầm lỗi của mình ?
Xin Ngài tha các tội
con phạm mà chẳng hay.
(Tv 19,8-13)
Nguồn: tgpsaigon.net
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
