Hội nghị quy tụ 54 đại biểu chính thức, khoảng 14 thực thể Giáo hội tại châu Á, gồm: Pakistan, India (2 nghi lễ), Bangladesh, Sri Lanka, Thailand, Việt Nam, Malaysia, Singapore, Brunei, Indonesia, Philippines, Taiwan, Korea, Macau, cùng phái đoàn đại diện Tòa thánh, FABC và các hội đồng giám mục quốc gia tại châu Á.

Đại diện cho Đức Tổng Giám mục Rino Fisichella, Quyền Bộ trưởng Phân bộ Những vấn đề nền tảng liên quan đến Loan báo Tin Mừng trong thế giới, trong hội nghị này là Đức Giám mục Franz-Peter Tebartz-van Elst, đại diện đặc trách Giáo lý.

Thành phần tham dự bao gồm:

11 giám mục, trong đó có các vị chủ tịch hoặc phó chủ tịch Ủy ban Huấn giáo của các hội đồng giám mục; khoảng 18 linh mục; 5 nữ tu; khoảng 20 giáo dân, trong đó có các chuyên viên, giáo sư tiến sĩ và thư ký điều hành.

Phái đoàn Việt Nam tham dự gồm hai linh mục thuộc Ủy ban Giáo lý Đức tin trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, Cha Phêrô Nguyễn Văn Hiền (Sài Gòn), Cha Anphong Trần Trọng Quốc (Phan Thiết), cùng với Cha Micae Nguyễn Khắc Minh, linh mục sinh viên hiện đang theo học Thần học Truyền thông tại Đại học Giáo hoàng Santo Tomas (UST), Manila.

(Hình: 3 đại diện Việt Nam cùng với các đại diện từ Vatican)

Mục đích Hội nghị lần này nhằm thúc đẩy các hội đồng giám mục Á châu thực hiện hai văn kiện Hướng dẫn dạy giáo lý năm 2020 và Tông thư Thừa tác vụ cổ kính năm 2021 thiết lập thừa tác vụ Giáo lý viên, đồng thời nắm bắt những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng hai văn kiện vào lãnh vực huấn giáo theo định hướng chung của Giáo hội hoàn vũ. Các đại biểu cùng nhau bàn về việc làm thế nào để việc dạy giáo lý trở nên sống động, gắn với đời sống thực tế của người dân Á châu: nhấn mạnh đến sự gặp gỡ cá nhân với Đức Kitô, vừa trung thành với Tin mừng, vừa thích ứng với bối cảnh văn hóa – xã hội hiện nay.

Ngày làm việc thứ nhất 11/2/2026

Thánh lễ khai mạc:

Tại Thánh lễ khai mạc Hội nghị các nhà lãnh đạo giáo lý Á châu ở nhà nguyện Đại học De La Salle (Manila), Đức Tổng Giám mục Gilbert Garcera (Lipa), Chủ tịch Hội đồng Giám mục Philippines, kêu gọi các giáo lý viên châu Á vượt khỏi mô hình thuần túy là thầy dạy để trở thành những tác nhân của an ủi và hy vọng, đặc biệt giữa bối cảnh nghèo đói, xung đột và bị gạt ra bên lề xã hội.

Ngài nhấn mạnh: giáo lý không chỉ là truyền đạt kiến thức, nhưng là gặp gỡ, chữa lành và nuôi dưỡng đức tin, phản ánh hình ảnh Giáo hội như người mẹ chăm sóc và nâng đỡ con cái. Phần lớn công việc giáo lý diễn ra âm thầm trong các lớp học thiếu thốn, giáo xứ vùng xa và gia đình khó khăn, nhưng “không một hành vi trung tín nào bị Thiên Chúa quên lãng.”

Dựa vào hình ảnh Đức Maria tại tiệc cưới Cana, Đức Tổng Giám mục trình bày Đức Maria như mẫu gương giáo lý viên: nhận ra nhu cầu và dẫn người khác đến với Đức Kitô, tin tưởng vào “giờ” của Người. Giáo lý viên cũng giống như những người đầy tớ ở Cana - sự vâng phục bình thường nhưng trong đức tin có thể làm cho điều bình thường trở nên phi thường.

Hội nghị tập trung vào việc thực thi các hướng dẫn của Vatican về việc dạy giáo lý và công nhận việc này như một thừa tác vụ bền vững (stable ministry) cũng như thúc đẩy sự hiệp thông giữa các giáo hội Á châu trong bối cảnh di dân và biến đổi xã hội.

Thánh lễ do Đức Hồng y Jose Advincula (Manila) chủ sự, cùng với một số giám mục, trong đó có Đức cha Daniel Presto, Chủ tịch Ủy ban Loan báo Tin mừng và Huấn giáo của Hội đồng Giám mục Philippines.

Báo cáo và hội thảo

Trong chương trình làm việc, các đại biểu chia sẻ về việc mục vụ giáo lý tại mỗi vùng quốc gia. Bài báo cáo của Việt Nam do Cha trưởng phái đoàn Phêrô Nguyễn Văn Hiền có nội dung như sau:

- Về Hướng dẫn Dạy giáo lý 2020, Ủy ban Giáo lý Đức tin thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam đã cho dịch và phổ biến, đồng thời biên soạn Hướng dẫn Dạy Giáo lý tại Việt Nam dựa trên bản hướng dẫn này và Văn kiện Chung kết của Đại hội thường lệ lần thứ XVI của Thượng Hội đồng Giám mục, ban hành ngày 08/12/2025. Tài liệu này nhấn mạnh: dạy giáo lý phải là gặp gỡ, đối thoại, gắn với sứ mạng đi ra, quan tâm tới xã hội và môi trường, thích ứng với thời đại kỹ thuật số, chăm lo cho dự tòng và di dân, và cũng như việc đào tạo giáo lý viên, đặc biệt là giáo dân.

- Về văn kiện thiết lập thừa tác vụ giáo lý viên (Thừa tác vụ cổ kính), các giám mục Việt Nam nhận thấy có ý nghĩa và khả thi, nhưng chưa áp dụng thống nhất do phần lớn giáo lý viên là tình nguyện viên, phục vụ dựa trên khả năng, chưa hình thành như một thừa tác vụ chuyên nghiệp.

- Báo cáo cũng nêu rõ điểm mạnh của việc dạy giáo lý tại Việt Nam: sự nhiệt tâm và đóng góp thiết thực của giám mục, linh mục, tu sĩ, giáo lý viên trẻ, giáo viên và cha mẹ; việc dạy giáo lý được gắn kết với cử hành Thánh lễ và lãnh nhận các bí tích, cũng như với sinh hoạt Phong trào Thiếu nhi Thánh Thể; các chương trình dự tòng và giáo lý hôn nhân thường được mở hai khóa trong năm; nhiều sáng kiến đào tạo được triển khai hiệu quả.

- Tuy nhiên, việc dạy giáo lý tại Việt Nam còn đối mặt nhiều thách thức: thiếu giáo lý viên chuyên sâu, học viên học theo nghĩa vụ hơn là tự nguyện, một số nơi vẫn coi trọng việc truyền đạt kiến thức hơn gặp gỡ và đối thoại; ngoài ra, khó khăn từ gia đình và giáo xứ, ở miền xa và vùng núi; và xã hội hiện đại cũng đặt ra yêu cầu đổi mới.

- Để vượt qua các thử thách này, Việt Nam đang tập trung đổi mới việc đào tạo giáo lý viên và cải thiện phương pháp giảng dạy, nhằm duy trì sứ mạng loan báo Tin mừng luôn trung thành với Phúc âm và gần gũi với văn hóa Việt Nam.

Thảo luận

Buổi chiều chia tổ thảo luận, chia sẻ và cùng phân định về câu hỏi trọng tâm: Các nguyên tắc của Hướng dẫn Dạy Giáo lý 2020 và Văn kiện thiết lập Thừa tác vụ Giáo lý viên đã được Hội đồng Giám mục thể hiện cụ thể như thế nào trong giáo phận của bạn?

Đặc biệt 6 điểm chính yếu sau:

1. Kerygma – Việc loan báo Tin mừng đầu tiên .

2. Encounter – Việc gặp gỡ.

3. Accompaniment – Việc đồng hành.

4. Primacy of Mystery – Sự trổi vượt của mầu nhiệm đức tin.

1. Listening (lắng nghe) – Việc lắng nghe.

2. Dialogue (Synodality) – Việc đối thoại (hiệp hành).

Ngày làm việc thứ hai: 12/02/2026

Phiên thảo luận sáng: Định hướng và những lộ trình mới cho Giáo hội Á châu.

Sau những khởi đầu tốt đẹp của lễ khai mạc, chương trình sáng nay mở đầu với phần báo cáo tổng quát của phân bộ huấn giáo trong FABC, tiếp theo là sự tập trung vào các định hướng chiến lược của Giáo hội Á châu thông qua báo cáo của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC).

Trọng tâm của buổi làm việc xoay quanh 9 ưu tiên mục vụ đã được xác lập nhằm đáp ứng những thách đố của thời đại như:

1) di dân,

2) gia đình,

3) vai trò của phụ nữ,

4) vấn đề giới tính,

5) giới trẻ,

6) công nghệ số,

7) kinh tế công bằng,

8) sinh thái toàn diện 

9) đối thoại liên tôn.

Đặc biệt, báo cáo nhấn mạnh sự chuyển dịch từ "những nếp cũ" sang những lộ trình mới (new pathways), tiêu biểu như:

- Chuyển từ những diễn tả mang tính ngoại lai sang loan báo Tin mừng mang tính hội nhập văn hóa.

- Chuyển từ các Cộng đoàn Giáo hội cơ bản (BECs - cộng đoàn giáo hội cơ bản) sang Cộng đoàn Nhân văn cơ bản (BHCs - cộng đoàn nhân văn cơ bản, nghĩa là nhấn mạnh đến con người, vượt ra ngoài biên giới Giáo hội, hướng tới mọi người trong xã hội, mở rộng ra toàn dân).

- Chuyển từ độc hành sang hiệp hành (synodality).

- Chuyển từ cách rao giảng truyền thống sang kể chuyện (storytelling) để chạm đến lòng người.

- Rời bỏ lối mòn cũ (Là những phương pháp, cách hành đạo, hay cách dạy giáo lý đã cũ, mang tính lặp đi lặp lại hoặc chỉ làm theo thói quen mà thiếu đi sự sáng tạo…), sang những ưu tiên mục vụ mới ( chú trọng 9 điểm mới, như: công nghệ số, sinh thái, di dân, giới trẻ.... )

Trong phần thảo luận nhóm, các nhóm đã tập trung thảo luận hai câu hỏi then chốt:

- Những lộ trình mới nào cần được thực hiện trong việc dạy giáo lý tại các giáo hội ở Á châu?

- Văn phòng Giáo dục và Huấn luyện Đức tin (FABC-OEFF) có thể hỗ trợ công việc dạy giáo lý tại các hội đồng giám mục/ giáo phận của các bạn như thế nào?

Buổi thảo luận và báo cáo kết quả của 9 tổ với 9 vấn đề hiện tại, diễn ra trong bầu khí sôi nổi, thể hiện sự thao thức của các đại biểu trong việc làm mới diện mạo đức tin giữa lòng thế giới hiện đại.

Điểm cuối buổi sáng là Sứ điệp Chung kết từ Đức Giám mục Franz-Peter Tebartz-van Elst, Đại diện đặc trách về Giáo lý của Bộ Loan báo Tin mừng. Sau đây là tóm tắt sứ điệp của Ngài:

Đức Giám mục nhấn mạnh rằng Hướng dẫn Dạy Giáo lý 2020 được các nước đón nhận và phản ánh nỗ lực tiếp cận thực tế trong giáo dục đức tin. Ngôn ngữ và bản dịch rất quan trọng, cần tôn trọng văn hóa địa phương, đồng thời khai thác kinh nghiệm di cư và các trải nghiệm sống của cộng đồng để giáo dục đức tin hiệu quả.

Ngài chỉ ra bốn điểm lớn:

1. Nguyên tắc dạy giáo lý (Catechesis Principles):

Học từ các ví dụ cơ bản (Kinh thánh, hình ảnh, câu chuyện) kết hợp với trải nghiệm cá nhân.

Trải nghiệm phải đi cùng gặp gỡ, trao đổi và chứng tá sống động từ người khác.

Mystagogy: Giáo dục qua trải nghiệm cụ thể như lễ hội, bảo tàng, nghi thức tôn giáo.

Lắng nghe: người dạy và người học đều cần lắng nghe nhau và Thánh Thần.

2. Đối thoại và tham gia:

Mở ra cho trao đổi, không áp đặt, tôn trọng các suy nghĩ và bối cảnh khác nhau. Giáo hội cần tạo môi trường chào đón và thúc đẩy tham gia của mọi lứa tuổi và nhóm đối tượng.

3. Công nghệ và thế hệ trẻ:

Sử dụng phương tiện kỹ thuật số để giáo dục đức tin, nhưng cảnh giác với nguy cơ nghiện và ảnh hưởng tiêu cực từ văn hóa số và AI. Phương pháp cần thích ứng theo tuổi tác, từ trẻ em đến người già.

4. Tự tin, gương mẫu và truyền giáo:

Giáo hội cần giữ bản sắc riêng, tự tin trong cách làm của mình, trở thành trụ cột đáng tin cậy. Truyền giáo phải dựa trên gương mẫu sống động và mở lòng theo hướng dẫn của Thánh Thần, không theo khuôn mẫu cũ.

Nhìn chung, Đức Giám mục nhấn mạnh sự kết hợp giữa nguyên tắc giáo dục, trải nghiệm sống, đối thoại, công nghệ và truyền giáo có trách nhiệm, đồng thời tôn trọng bản sắc và văn hóa địa phương.

Thánh lễ tạ ơn: Lên đường với những lộ trình mới

Hội nghị các nhà lãnh đạo giáo lý Á châu chính thức khép lại bằng Thánh lễ tạ ơn và bế mạc vào lúc 15:00 ngày 12/02/2026 do Đức Giám mục Franz-Peter Tebartz-van Elst chủ sự.

Trong bầu khí linh thiêng và hiệp thông, các đại biểu cùng tạ ơn Chúa vì hai ngày làm việc đầy ắp những "thao thức" và "phân định" trong việc dạy giáo lý. Từ những trăn trở về di dân, công nghệ số cho đến bước chuyển mình từ lối mòn cũ sang các cộng đoàn nhân loại cơ bản (BHCs), tất cả đã được đúc kết thành lời hứa về một Thư chung – một kim chỉ nam cụ thể cho việc dạy giáo lý tại lục địa Á châu trong tương lai.

Chia tay Manila, các đại biểu ra về không chỉ với những thao thức chung, mà còn với một ngọn lửa mới: Quyết tâm biến giáo lý thành những câu chuyện sống động (storytelling), để Tin mừng không chỉ dừng lại ở trang sách nhưng thực sự dẫn đến gặp gỡ cá vị với Đức Kitô và chạm đến lòng người giữa một thế giới đầy biến động hôm nay. Te Deum!

Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com