HỌC HỎI PHÚC
ÂM CHÚA NHẬT 29 THƯỜNG NIÊN NĂM A
LM Antôn
Nguyễn Cao Siêu SJ
Phúc Âm: Mt 22, 15-21
"Cái
gì của Cêsarê thì hãy trả cho ông Cêsarê, và cái gì của Thiên Chúa thì hãy trả
cho Thiên Chúa".
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, các người biệt phái họp nhau lại bàn mưu để bắt bẻ
Chúa Giêsu trong lời nói. Các ông sai môn đồ của các ông đi với những người thuộc
phái Hêrôđê đến nói với Người rằng: "Thưa Thầy, chúng tôi biết Thầy là người
ngay chính, căn cứ theo sự thật mà dạy bảo đường lối Thiên Chúa. Thầy chẳng cần
để ý đến ai, vì Thầy không tây vị người nào. Vậy xin Thầy nói cho chúng tôi biết
Thầy nghĩ thế nào: Có được phép nộp thuế cho Cêsarê hay không?" Chúa Giêsu
thừa hiểu ác ý của họ, nên nói: "Bọn người giả hình, các ngươi gài bẫy Ta
làm gì? Hãy đưa Ta xem đồng tiền nộp thuế". Họ đưa cho Người một đồng bạc.
Và Chúa Giêsu hỏi họ: "Hình tượng và danh hiệu này là của ai?" Họ
thưa rằng: "Của Cêsarê". Bấy giờ Người bảo họ rằng: "Vậy, cái gì
của Cêsarê thì hãy trả cho Cêsarê, và cái gì của Thiên Chúa thì hãy trả cho
Thiên Chúa".
Ðó là lời Chúa.
CÂU HỎI TÌM HIỂU
1. Đọc
Mt 22,15-16. Ai là những người giăng bẫy để Đức Giêsu phải lỡ lời? Những người
Pharisêu và người thuộc phe Hêrôđê là ai?
2. Lời
nói đầu tiên của họ ở Mt 22,16 có phải là một lời khen thực lòng không?
3. Dưới
thời Đức Giêsu, dân Do-thái phải nộp mấy loại thuế? Trong bài Tin Mừng này, người
Pharisêu định nói đến loại thuế nào? Đọc Mt 22,17; 17,24-27.
4. Xê-da
là ai? Tại sao câu hỏi của họ về chuyện nộp thuế cho Xê-da (câu 17) lại là một
cái bẫy nguy hiểm cho Đức Giêsu?
5. Đức
Giêsu đã tránh được cái bẫy này bằng cách nào? Đọc Mt 22, 18-20.
6. Đâu
là ý nghĩa của câu “Hãy trả cho Xê-da những gì thuộc về Xê-da” trong Mt 22, 21.
Qua câu
này Đức Giêsu có nhìn nhận quyền của những nhà cầm quyền không?
7. Đâu
là ý nghĩa của câu: “Hãy trả lại cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa”.
8. Đọc
sách Sáng thế 1,26-27. Đâu là điều mang hình ảnh và danh hiệu của Thiên Chúa?
GỢI Ý
SUY NIỆM
“Hãy trả
lại cho Thiên Chúa những gì của Thiên Chúa.” Theo bạn có cái gì trên đời mà
không phải là của Thiên Chúa không? “Trả lại cho Thiên Chúa” nghĩa là gì? Con
người hôm nay đã đánh cắp của Thiên Chúa những gì?
PHẦN
TRẢ LỜI
1. Đức
Giêsu vẫn đang ở trong khu vực Đền thờ, tranh luận với các nhà lãnh đạo Do-thái
giáo (x. Mt 21,23.45). Đặc biệt trong bài Tin Mừng này, Ngài phải đối diện với
nhóm Pharisêu, và hơn nữa, với nhóm Hêrôđê (Mt 22,15-16). Hai nhóm này có
khuynh hướng chính trị khác nhau. Nhóm Pharisêu trên nguyên tắc là những người
chống lại việc nộp thuế cho Rôma, tuy họ không đi đến chỗ cực đoan như nhóm
zê-lốt ái quốc, là những người công khai chống lại việc nộp thuế cho Rôma, thậm
chí có khi dùng vũ lực. Còn nhóm Hêrôđê là nhóm ủng hộ gia tộc Hêrôđê, một gia
tộc do đế quốc Rôma đặt lên từ năm 40 tCN để cai trị dân Do-thái. Nhóm này dĩ
nhiên thân Rôma, ủng hộ việc nộp thuế, nên đối lập với nhóm Pharisêu. Trong bài
Tin Mừng này, lạ thay cả hai nhóm trên đây lại liên minh với nhau trong cùng một
mục tiêu, đó là làm Đức Giêsu bị mắc bẫy vì lỡ lời về một vấn đề nóng bỏng là
chuyện nộp thuế. Nhóm Pharisêu đã từng tìm cách giết Đức Giêsu khiến Ngài phải
lánh đi (Mt 12,14). Ngài đã từng tranh luận với họ (Mt 15,1-14), và họ cũng đã
từng “thử” Ngài (Mt 16,1). Chúng ta không lạ gì khi giờ đây họ giăng bẫy để
Ngài lỡ lời, từ đó có cớ tố cáo.
2. Trước
khi hỏi ý kiến Đức Giêsu về chuyện nộp thuế cho Rôma, những người Pharisêu đã
nói lên một nhận xét khá dài về con người Đức Giêsu (Mt 22,16). Những nhận xét
này phản ảnh đúng nhân cách của Đức Giêsu: một con người sống theo sự thật,
cương trực, không quỵ lụy ai, không đánh giá ai theo bề ngoài. Nhưng khi được
thốt ra trên môi miệng của họ, những lời này lại nhằm mục đích xấu, đó là khích
Đức Giêsu nói công khai và rõ ràng quan điểm của mình về chuyện nộp thuế, từ đó
khiến Ngài rơi vào bẫy họ đã giăng ra, dù Ngài trả lời thế nào đi nữa. Vậy đây
không phải là một lời khen thực lòng. Đó là một lời nịnh đầy ác ý (Mt 22,18) của
“những kẻ đạo đức giả” (Mt 22,18).
3. Người
Do-thái phải nộp ba loại thuế: thuế Đền thờ (x. Mt 17,24-27), thuế gián thu
đánh trên hàng hóa, buôn bán…, và thuế thân đánh trên đầu người lớn, cả nam lẫn
nữ, trên những ai không có quốc tịch Rôma. Loại thuế thứ ba này (kênsos) là một
thứ nộp cống, áp đặt trên mọi dân tộc dưới quyền đế quốc Rôma. Mỗi năm người
Do-thái phải nộp một đồng denarius, giá trị bằng tiền lương của một ngày. Bài
Tin Mừng chỉ có ý nói về loại thuế thứ ba này mà Rôma bắt người Do-thái nộp từ
năm 6 tCN, khi vùng Giuđêa trở thành một tỉnh của đế quốc. Nhiều người Do-thái dứt
khoát không chấp nhận nộp loại thuế này, vì như thế là chấp nhận Xê-da làm vua
của mình. Điều này ngược với đức tin của họ vốn xem Thiên Chúa là Vua duy nhất.
Có kẻ đã nổi dậy chống lại Rôma như ông Giuđa người Galilê (x. Cv 5,37)
4. Câu hỏi
“có được phép nộp thuế cho Xê-da hay không” là một câu hỏi nham hiểm. Trả lời
“có” hay “không” đều phải chịu những hậu quả tai hại. “Được phép” ở đây có
nghĩa là phù hợp với Luật Torah, phù hợp với ý Thiên Chúa. Nếu Đức Giêsu bảo cứ
nộp thuế cho Xê-da (Xê-da là danh từ chung để chỉ vị hoàng đế của đế quốc
Rôma), nhiều người Do-thái sẽ phản ứng, vì họ coi nộp thuế là một hành vi thần
phục suy tôn mà họ chỉ muốn dành cho một mình Thiên Chúa. Nhưng nếu Đức Giêsu bảo
không được phép nộp thuế cho Xê-da, Ngài sẽ bị kết án là chống lại đế quốc Rôma
(x. Lc 23,2).
5. Đức
Giêsu thừa biết ác ý của họ, biết họ đang thử Ngài (Mt 22,18) nên Ngài đã tránh
không trả lời “có” hay “không” được phép. Thay vào đó Ngài xin họ một đồng tiền
vẫn được dùng để nộp thuế thân, đó là đồng denarius của Rôma. Đức Giêsu đã giả
vờ hỏi về hình ảnh và danh hiệu khắc trên đồng tiền này. Nhờ dòng chữ khắc, ta
biết đây là hình của hoàng đế Tiberius, cai trị từ 14-37 sau CN. Dòng chữ khắc
tạm dịch như sau: “Hoàng đế Tiberius, Con đáng kính của Thần Linh Augustô, Thượng
tế” (“Tiberius Caesar Divi Augusti Filius Augustus Pontifex Maximus”). Nhiều
người Do-thái cho rằng dòng chữ này có tính báng bổ, vì coi hoàng đế Augustô
như một vị thần linh.
6. Mát-thêu
22,21 là một câu nói nổi tiếng và khó hiểu của Đức Giêsu để trả lời cho câu hỏi
về việc có nên nộp thuế thân cho Rôma không. Trước cái bẫy này, Đức Giêsu đã
tránh trả lời “có” hay “không”. Khi cầm đồng tiền có hình Xê-da trên tay, đồng
tiền của một người đang sử dụng nó, Đức Giêsu chỉ nói “của Xê-da hãy trả lại
(apodote) cho Xê-da.” Có vẻ Ngài không thấy chuyện nộp thuế cho Xê-da có gì nghịch
với Luật Torah hay với niềm tin vào Thiên Chúa. Bổn phận trần thế có thể hài
hòa với bổn phận đối với Thiên Chúa. Các tác giả thánh sau này cũng đã theo chiều
hướng trên (xem Rm 13,1-7; 1 Pr 2,13-17). Dù vậy sau này, khi đứng trước tòa án
của Philatô, Đức Giêsu vẫn bị tố cáo là đã ngăn cản dân chúng nộp thuế cho
Xê-da (x. Lc 23,2).
7. “Của
Thiên Chúa trả lại cho Thiên Chúa.” Đây là nhắc nhở quan trọng của Đức Giêsu.
Có những điều thuộc về Thiên Chúa mà chúng ta phải hết sức tôn trọng. Có những
bổn phận đối với Thiên Chúa mà chúng ta phải giữ nghiêm túc. Hơn nữa, chúng ta
không được quên vị thế trổi vượt của Thiên Chúa trên Xê-da. Cần cầu nguyện và phân
định khi bị giằng co giữa những bổn phận chính trị và tôn giáo. Không phải lúc
nào chọn lựa cũng dễ dàng. Cần can đảm để trả lại cho Thiên Chúa điều mà trần
gian đã lấy mất.
8. Đồng tiền Rôma mang hình ảnh của Xê-da, nên nó thuộc về Xê-da, và ta phải trả lại cho Xê-da. Mỗi con người chúng ta, mang hình ảnh của Thiên Chúa (St 1,26-27), nên thuộc về Thiên Chúa và phải sống trọn vẹn cho Thiên Chúa. Nói cho cùng, mọi sự chúng ta có đều do Thiên Chúa ban, nên phải dùng mọi sự theo ý Thiên Chúa.
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
