HỌC HỎI PHÚC
ÂM CHÚA NHẬT 25 THƯỜNG NIÊN NĂM A
LM Antôn
Nguyễn Cao Siêu SJ
Phúc Âm:
Mt 20, 1-16a
"Hay mắt bạn ganh tị, vì tôi nhân lành chăng".
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo
Thánh Matthêu.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng
các môn đệ dụ ngôn này rằng: "Nước trời giống như chủ nhà kia sáng sớm ra
thuê người làm vườn nho mình. Khi đã thoả thuận với những người làm thuê về tiền
công nhật là một đồng, ông sai họ đến vườn của ông. Khoảng giờ thứ ba, ông trở
ra, thấy có những người khác đứng không ngoài chợ, ông bảo họ rằng: "Các
ngươi cũng hãy đi làm vườn nho ta, ta sẽ trả công cho các ngươi xứng
đáng". Họ liền đi. Khoảng giờ thứ sáu và thứ chín, ông cũng trở ra và làm
như vậy.
Ðến khoảng giờ thứ mười một ông
lại trở ra, và thấy có kẻ đứng đó, thì bảo họ rằng: "Sao các ngươi đứng
nhưng không ở đây suốt ngày như thế?" Họ thưa rằng: "Vì không có ai
thuê chúng tôi". Ông bảo họ rằng: "Các ngươi cũng hãy đi làm vườn nho
ta".
Ðến chiều chủ vườn nho bảo người
quản lý rằng: "Hãy gọi những kẻ làm thuê mà trả tiền công cho họ, từ người
đến sau hết tới người đến trước hết." Vậy những người làm từ giờ thứ mười
một đến, lãnh mỗi người một đồng.
Tới phiên những người đến làm
trước, họ tưởng sẽ lãnh được nhiều hơn, nhưng họ cũng chỉ lãnh mỗi người một đồng.
Ðang khi lãnh liền, họ lẩm bẩm trách chủ nhà rằng: "Những người đến sau hết
chỉ làm có một giờ, chúng tôi chịu nắng nôi khó nhọc suốt ngày mà ông kể họ bằng
chúng tôi sao"? Chủ nhà trả lời với một kẻ trong nhóm họ rằng: "Này bạn,
tôi không làm thiệt hại bạn đâu, chớ thì bạn đã không thoả thuận với tôi một đồng
sao?" Bạn hãy lấy phần bạn mà đi về, tôi muốn trả cho người đến sau hết bằng
bạn, nào tôi chẳng được phép làm như ý tôi muốn sao? Hay mắt bạn ganh tị, vì
tôi nhân lành chăng? Như thế, kẻ sau hết sẽ nên trước hết, và kẻ trước hết sẽ
nên sau hết".
Ðó là lời Chúa.
CÂU HỎI TÌM HIỂU
1. Đọc Mt 13,24.31.33.44.45.47 và Mt 20,1. Có điểm gì
chung trong các câu trên đây?
2. Ý nghĩa của lối nói: giờ thứ ba, thứ sáu, thứ chín, thứ
mười một. Theo bạn, tại sao ông chủ lại ra chợ nhiều lần để mướn thợ như vậy,
ngay cả khi ngày sắp tàn?
3. Đọc Mt 20,3-4 và Mt 20,6-7. Có gì giống nhau trong hai
đoạn văn này?
4. Đọc Mt 20,8-9. Cách trả công của ông chủ có gì lạ?
5. Đọc Mt 20,10-12. Tại sao họ cằn nhằn ông chủ? Sự bực bội
này có giống với sự tức giận của người con cả trong Tin Mừng Luca 15,28 không?
6. Đọc Mt 20,13-15a. Khi bị coi là đối xử bất công với
nhóm thợ đầu tiên, ông đã biện hộ cho mình như thế nào?
7. Câu Mt 20,15b được dịch sát như sau: “Hay mắt bạn xấu
vì tôi tốt?” Mắt xấu (Mt 6,23)
ở đây nghĩa là gì? Thế nào là thái độ ganh tỵ? Ông chủ “tốt” ở điểm nào?
8. Bài Tin Mừng hôm nay là một dụ ngôn về Nước Trời. Người
đứng cuối lại được hưởng ơn cứu độ như người đứng đầu. Bạn có quen ai được gọi
vào giờ thứ mười một không?
GỢI Ý SUY NIỆM:
Chúng ta thường quen với một Thiên Chúa công bằng, thưởng
phạt phân minh. Bài Tin Mừng này có cho tôi thấy một Thiên Chúa quảng đại và tốt
lành không?
PHẦN TRẢ LỜI
1. Có một điểm chung giữa các câu Mt 13,24.31.33.44.45.47
với câu Mt 20,1 đó là lối nói “Nước Trời giống như chuyện…” Để nói về Nước Trời
là một thực tại siêu việt, Đức Giêsu đã dùng các dụ ngôn với những hình ảnh gần
gũi với đời thường, nhờ đó thính giả bình dân có thể hiểu được phần nào. Dụ
ngôn không quá khó hiểu đối với ai biết mở lòng, nhưng đối với ai chưa sẵn sàng,
dụ ngôn có thể trở nên khó hiểu. Có lúc Đức Giêsu đã phải giải thích dụ ngôn
cho các môn đệ (Mt 13,18-23.36-43) và cuối cùng, họ đã hiểu (Mt 13,51).
2. Có thể nói ông chủ vườn nho ra chợ để tìm công nhân cả thảy
năm lần. Lần đầu lúc “tảng sáng” (6 giờ sáng), lần thứ hai vào giờ thứ ba (9 giờ
sáng), lần thứ ba vào giờ thứ sáu (12 giờ trưa), lần thứ tư vào giờ thứ chín (3
giờ chiều), và lần cuối vào giờ thứ mười một (5 giờ chiều). Ông chủ trả lương
cho các thợ vào lúc “chiều đến” (Mt 20,8), nghĩa là khoảng giờ thứ mười hai (6
giờ chiều). Vậy người thợ đã làm việc cả ngày, mười hai tiếng. Ông chủ trả
lương mỗi ngày công là một quan tiền. Quan tiền này là đồng denarius, đồng tiền
của người Rôma, một mặt có hình của Xê-da (Mt 22,19-20). Ông chủ đã giữ đúng Luật
trong Cựu Ước khi trả công cho thợ vào cuối ngày (Lv 19,13; Đnl 24,15).
Ông chủ đã ra chợ nhiều lần để mướn thợ làm việc cho vườn
nho của ông. Có thể vì ông không biết trước được công việc này cần bao nhiêu thợ,
hay vì ông quyết định gấp rút làm cho xong việc, không để tới mai.
3. Hai đoạn Mt 20,3-4 và Mt 20,6-7 có đôi nét giống nhau.
Nhóm thợ giờ thứ ba và nhóm thợ giờ thứ mười một đều là những những người đang
“đứng,” không có việc làm (argoi), và chờ được ai đó mướn. Chính vì thế khi ông
chủ kêu họ đi làm vườn nho cho ông thì họ đi ngay. Nhóm thợ giờ thứ mười một,
tuy không chịu vất vả nắng nôi “cả ngày” ngoài vườn nho như nhóm thợ lúc sáng sớm,
nhưng họ đã có công đứng chờ “cả ngày.” Đứng chờ trong lo âu thấp thỏm cả ngày
cũng là một điều đáng kể.
4. Cách trả công của ông chủ vườn nho khá khác thường (Mt
20,8-9) Ông trả công trước tiên cho
người làm sau cùng, rồi sau đó mới trả công cho những người làm sớm nhất. Những
người làm từ giờ thứ mười một, nghĩa là mới làm việc có một tiếng, được trả
công một đồng quan. Đây là lối trả công quá hậu
hĩnh, vì bình thường lương công nhật là một đồng quan nếu làm cả ngày. Chắc
họ rất ngỡ ngàng và vui sướng với số lương cần thiết để họ đủ sống một ngày.
5. Sau khi trả công cho nhóm giờ thứ mười một, ông chủ vườn
nho lần lượt trả công cho các nhóm khác, bắt đầu từ nhóm đầu tiên. Đây là nhóm
những người bắt đầu làm việc sớm nhất, và đã làm việc trong khoảng thời gian 12
tiếng. Họ bị hụt hẫng vì họ “tưởng sẽ được lãnh nhiều hơn, nhưng mỗi người cũng
chỉ được một quan tiền” (Mt 20,10). Họ tưởng như thế vì họ nghĩ ông chủ sẽ đối
xử công bằng theo lối hiểu của họ. Đối với họ, không thể nào trả lương cho người
làm việc cả ngày vất vả nắng nôi bằng với số lương của người làm có một tiếng
lúc chiều tà (Mt 20,11). Như vậy là không hợp lẽ công bằng. Chính vì thế họ “cằn
nhằn” ông chủ. Chúng ta thông cảm với
thái độ khó chịu này của họ. Sự bực bội của họ cũng tương tự như sự nổi giận của
người anh cả khi thấy cha cư xử quá tốt với người em dù nó đã hư hỏng nhưng nay
trở về (Lc 15,28). Đối với anh cả, người cha thật không công bằng chút nào (Lc
15,29).
6. Ông chủ đã gọi một người trong nhóm thợ đầu tiên là
“Này bạn” (Mt 20,13; xem Mt 22,12 và 26,50). Ông khẳng định mình không hề đối xử
bất công với anh ta, vì hai bên đã đồng ý với nhau về tiền công mỗi ngày một
quan (Mt 20,2). Và ông đã trả đủ. Ông muốn cho người thợ giờ thứ mười một, số
lương bằng những người thợ đầu tiên, há ông lại không được phép làm điều đó hay
sao? Ông có quyền sử dụng tài sản của ông chứ! (Mt 20,13-15). Nói chung ông muốn
cho thấy là mình không hề bất công.
7. “Hay mắt của bạn xấu vì tôi tốt” (Mt 20,15b). “Mắt xấu”
là lối nói ta còn gặp được Mt 6,23. Đây là lối nói của dân Sê-mít để mô tả lòng
ghen tỵ, vì thấy người khác có điều mà người đó không xứng đáng. Người ghen tỵ
thì chẳng bao giờ vui và bình an. “Vì tôi tốt” cho thấy con người của ông chủ
vườn nho. Trước hết ông là người công bằng khi trả cho nhóm thợ đầu tiên mỗi
người một quan tiền, đây là lương công nhật bình thường của người thợ vào thời
Đức Giêsu. Hơn nữa, ông còn trả số tiền ấy cho tất cả các nhóm thợ được gọi để
làm vườn nho, bất chấp họ bắt đầu làm việc vào giờ nào trong ngày, kể cả những
người chỉ làm có một tiếng. Ông chủ là người “tốt” vì ông không bất công với
ai, và lòng tốt của ông còn vượt quá sự công bằng nữa. Chắc ông biết mọi người
thợ đều cần có tiền để sinh sống. Cả người đứng không suốt ngày chờ được mướn
cũng là làm việc rồi. Đọc Mt 20,3-4.6-7.9 để thấy lòng tốt của ông.
8. Có thể nói anh trộm lành là hình ảnh của người thợ giờ thứ mười một (Lc 23,39-43). Anh được hưởng ơn cứu độ vào những giờ phút cuối cùng trên thập giá, sau một cuộc đời nhiều bóng tối. Anh chỉ xin Đức Giêsu nhớ đến anh, nhưng Ngài đã đưa anh vào thiên quốc để ở với Ngài. Dụ ngôn trên đây và truyện anh trộm lành cho chúng ta niềm hy vọng cứu độ. Chúng ta không được cứu độ dựa trên công lao, công đức hay công trạng của chúng ta, nhưng dựa trên tình thương của Chúa.
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
