“Tính hiệp hành đã biến đổi tôi, từ một người lãnh đạo cảm thấy mình có trách nhiệm phải đưa ra câu trả lời, trở thành một người đang học cách đón nhận những câu hỏi,” Đức cha Giuse chia sẻ trong cuộc trao đổi với Tiến sĩ Christina Kheng, thành viên Ủy ban Hiệp hành FABC.

Cuộc chia sẻ diễn ra trong khuôn khổ hội nghị kéo dài ba ngày tại Bangkok, từ ngày 01 đến ngày 03 tháng 9, quy tụ các giám mục, thành viên các nhóm hiệp hành quốc gia và các đại biểu khác đến từ nhiều nơi tại Á châu, nhằm thảo luận những bước đi cụ thể để củng cố hành trình hiệp hành ở cấp giáo phận và quốc gia.

Đức cha Giuse là một trong khoảng 10 giám mục đến từ nhiều nơi tại Á châu tham dự cuộc gặp gỡ. Ngày 31/8, ngài chủ sự Thánh lễ khai mạc tại Nhà nguyện Thánh Micae và mời gọi các đại biểu bước vào hành trình hiệp hành với lòng khiêm tốn và thái độ rộng mở. Ngài hiện diện trong suốt các phiên làm việc và có một số ý kiến đóng góp quan trọng. Ba đại biểu khác đại diện Hội đồng Giám mục Việt Nam gồm: Sơ Têrêsa Huỳnh Nữ Phượng Chi, Cha Giuse Tạ Minh Quý và Cha Anphongsô Trần Trọng Quốc.

Đối với Đức cha Giuse, tính hiệp hành trước hết không hệ tại ở việc thiết lập những cơ cấu mới hay tổ chức thêm nhiều cuộc họp, nhưng là một cuộc hoán cải trong cách những người lãnh đạo Giáo hội lắng nghe, phân định và tương quan với người khác.

Giáo phận Phan Thiết bắt đầu hành trình hiệp hành để đáp lại định hướng mục vụ của Hội đồng Giám mục Việt Nam, đồng thời chuẩn bị mừng Kim khánh thành lập Giáo phận.

Các giám mục Việt Nam đã đề ra những kế hoạch mục vụ ba năm nối tiếp nhau, trước hết tập trung vào hiệp thông, tham gia và loan báo Tin mừng; tiếp đó nhấn mạnh chiều kích truyền giáo với định hướng: mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai, mỗi gia đình Kitô hữu là một cộng đoàn thừa sai và sứ mệnh của Giáo hội là làm cho muôn dân trở thành môn đệ.

Năm 2025, Giáo phận kỷ niệm 50 năm thành lập, sau khi cử hành Năm Thánh 2024 với điểm quy tụ là Trung tâm Thánh Mẫu Tà Pao. Các linh mục, tu sĩ, giáo lý viên, hội đồng mục vụ giáo xứ, giới trẻ, các bậc phụ huynh, các ca đoàn và người khuyết tật đã quy tụ tại đây để được đào tạo và thực hành “Đối thoại trong Thánh Thần”.

Đức cha Giuse cho biết một trong những điều khiến ngài ngạc nhiên nhất là khám phá ra rằng Chúa Thánh Thần có thể lên tiếng cách rõ ràng biết bao qua những con người bình thường.

Ngài nhớ lại một cuộc trò chuyện tại một giáo xứ nhỏ của ngư dân, nơi một thành viên hội đồng mục vụ giáo xứ nói với ngài rằng cha xứ giống như thân con cua, còn hội đồng mục vụ giáo xứ là những chiếc chân và càng cua. Không có những chiếc chân và chiếc càng ấy, con cua không thể di chuyển.

Kinh nghiệm này đã thách đố Đức cha, người từng có 26 năm giảng dạy thần học tại một đại chủng viện ở Sài Gòn trước khi trở thành giám mục.

“Tôi học được rằng việc loan báo Tin mừng phải nói bằng ngôn ngữ của người dân,” ngài nói và nhận xét rằng các ngư dân diễn tả cách tự nhiên sự hiểu biết của mình qua những hình ảnh rút ra từ chính kinh nghiệm sống của họ.

Con cua cũng vô tình trở thành một bài học về tính hiệp hành.

“Con cua không đi theo đường thẳng; nó đi ngang,” Đức cha Giuse nói. “Nhiệm vụ của tôi với tư cách là giám mục không phải là làm cho mọi người bước theo nhịp bước của tôi, nhưng là bảo đảm rằng tất cả chúng ta cùng tiến về một đích đến: Đức Kitô.”

Đức cha Hùng đã tham dự Cuộc gặp gỡ ba ngày các nhóm Hiệp hành cấp quốc gia tại Bangkok, cùng với ba tham dự viên của đoàn Việt Nam: Sơ Têrêsa Chi, Cha Giuse Quý và Cha Anphongsô Quốc.

Nhận thức ấy đã ảnh hưởng đến cách thức đưa ra quyết định trong Giáo phận. Thay vì đặt câu hỏi Đức Giám mục nên đưa ra quyết định nào, những người có trách nhiệm trong Giáo phận ngày càng chú trọng đến việc cùng nhau phân định một vấn đề.

Vì thế, “Đối thoại trong Thánh Thần” đã trở thành một phần trong các cuộc họp thường kỳ của giáo phận và các hội đồng cấp giáo phận, với sự tham gia của linh mục, tu sĩ và giáo dân trong việc cầu nguyện, lắng nghe và phân định.

Đức cha Giuse cũng nhớ lại cuộc đối thoại với khoảng 600 bạn trẻ. Một bạn trẻ đã xin ngài đưa ra hai “biển chỉ đường” giúp người trẻ định hướng khi sử dụng internet: một biển chỉ đúng hướng và một biển cảnh báo nguy hiểm.

Thay vì chỉ cảnh báo người trẻ về những nội dung độc hại trên mạng, Đức cha Giuse cho rằng Giáo hội cũng cần chỉ cho họ thấy những “điểm đến tươi đẹp”: những chứng nhân tốt lành, những cộng đoàn sống động và những không gian kỹ thuật số nơi họ có thể gặp gỡ Đức Kitô.

Đối với Đức cha, điều này cho thấy tại sao việc lắng nghe không thể bị xem như điều làm trì hoãn công cuộc loan báo Tin mừng.

“Lắng nghe chính là sứ vụ,” ngài nói.

Đức cha xác định bốn thách đố đối với hành trình hiệp hành: hiểu tính hiệp hành như một cuộc hoán cải chứ không chỉ là thay đổi về thủ tục; nhìn nhận việc lắng nghe như một phần của sứ vụ; tôn trọng những nhịp độ khác nhau; và bảo đảm rằng tính hiệp hành trở thành một nền văn hóa chứ không phải một chương trình mang tính nhất thời.

Ngài cho biết sự cộng tác giữa các linh mục, tu sĩ và giáo dân Công giáo đã được đào sâu nhờ cùng nhau cầu nguyện, lắng nghe và phân định. Theo ngài, người giáo dân ngày càng ý thức rằng họ không chỉ là những người trợ giúp các linh mục, nhưng nhờ Bí tích Rửa tội, họ cùng chia sẻ trách nhiệm đối với sứ mệnh của Giáo hội.

Đối với các giáo phận khác, Đức cha Giuse khuyến khích những người lãnh đạo Giáo hội hãy bắt đầu từ con người thay vì từ cơ cấu, đồng thời chú trọng việc đào tạo về cầu nguyện, lắng nghe và phân định. Ngài cũng đề nghị đưa việc đào tạo đến gần hơn với các cộng đoàn địa phương và đặc biệt lắng nghe những tiếng nói dễ bị bỏ qua, trong đó có trẻ em, người trẻ, ngư dân, người khuyết tật và những gia đình đang gặp khó khăn.

Hướng về tương lai, Đức cha Giuse bày tỏ hy vọng Giáo hội tại Á châu sẽ ngày càng trở thành “một Giáo hội biết lắng nghe, một Giáo hội biết phân định và một Giáo hội ngày càng mang tính truyền giáo.”

Trong bối cảnh một châu lục đang trải qua quá trình đô thị hóa, di dân, nghèo đói, đa tôn giáo và những biến đổi nhanh chóng của thời đại kỹ thuật số, ngài cho rằng Giáo hội không thể đáp ứng cách hữu hiệu nếu thiếu sự tham gia của toàn thể Dân Thiên Chúa.

“Tương lai của Giáo hội tại Á châu sẽ không tùy thuộc vào những gì chúng ta xây dựng, nhưng vào việc chúng ta trở thành những con người như thế nào,” Đức cha Giuse nói, đồng thời mời gọi các cộng đoàn Công giáo tại Á châu “lắng nghe cách sâu sắc, khiêm tốn phân định, kiên nhẫn cùng nhau bước đi và vui tươi làm chứng.”

Tác giả: Ban biên tập RVA News (rvasia.org )

Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com