Sơ Cecilia Durga Shrestha, thuộc Dòng Nữ tu Thánh Giuse Cluny, nhấn mạnh rằng việc những người chỉ góp phần “rất ít” vào cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu nhưng lại phải gánh chịu những hậu quả “nặng nề một cách bất tương xứng” là “một sự bất công rất lớn”.
Là người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Caritas Nêpal, Sơ Cecilia đã lãnh đạo tổ chức này từ năm 2023. Sơ đã trao đổi với OSV News đúng vào thời điểm Ủy ban Thần học Quốc tế của Vatican vừa kêu gọi thực hiện một cuộc hoán cải sinh thái trước “tội chống lại công trình tạo dựng và Đấng Tạo Hóa”.
Sơ Cecilia kêu gọi tính “đồng trách nhiệm” và cho rằng đã đến lúc cần có “những hành động cụ thể” để ngăn chặn những thảm họa tương tự xảy ra.
Ủy ban của Vatican giải thích rằng khi không chăm sóc “Ngôi nhà chung của chúng ta” với sự khôn ngoan và tầm nhìn dài hạn cần thiết, “chúng ta không chỉ không tôn trọng kế hoạch của Thiên Chúa và ngược đãi công trình tạo dựng, mà còn gây tổn hại cho những người lân cận, đặc biệt là những người nghèo nhất và các thế hệ tương lai”.
Ngày 26/8, Nêpal, quốc gia nằm giữa vùng núi cao, đã phải hứng chịu một trận lũ quét kinh hoàng dọc khu vực biên giới với Trung Quốc. Theo Cơ quan Quản lý rủi ro thiên tai quốc gia Nêpal, khoảng 4.500 người vẫn đang mất tích và khoảng 12.000 người đã được giải cứu.
Ngày 03/9, Sơ Cecilia nói với OSV News rằng “nhiều người trong số những người được giải cứu hiện đang được điều trị tại các bệnh viện và đang dần hồi phục sau những thương tích và sang chấn”.
Sơ nói: “Đằng sau những con số ấy, hàng ngàn gia đình đã mất nhà cửa, sinh kế, đất đai, tài sản và đau đớn nhất là mất đi những người thân yêu. Toàn bộ mức độ thiệt hại vẫn đang được tiếp tục đánh giá”.
Một phụ nữ cầm xẻng đứng trong cửa hàng bị hư hại của mình tại Devighat, vùng Nuwakot, Nêpal, ngày 04/9/2026, một tuần sau trận lũ quét và sạt lở đất gây chết người. (Ảnh OSV News/Adnan Abidi, Reuters)
Sơ cho biết ưu tiên trước mắt là “bảo đảm an toàn và sự bảo vệ cho các gia đình phải di dời, bao gồm việc xác định và phân bổ những khu đất an toàn để làm nơi tạm trú và, khi cần thiết, để tái định cư lâu dài”. Đây là trách nhiệm thuộc về chính phủ Nêpal.
Sơ nói: “Đồng thời, chính phủ cần hỗ trợ các cộng đồng bị ảnh hưởng khôi phục sinh kế và bắt đầu hoạch định cho giai đoạn phục hồi sớm, ổn định cuộc sống và tái thiết”.
Tuy nhiên, các cơ quan chính quyền cũng “không thể thực hiện điều này một mình”.
Sơ Cecilia nhấn mạnh: “Với sự hỗ trợ phối hợp của các tổ chức trong nước và quốc tế, các tổ chức xã hội dân sự, các đối tác phát triển và tinh thần liên đới quảng đại của cộng đồng quốc tế, tôi tin rằng Nêpal có thể tiến tới phục hồi và tái thiết các cộng đồng bị ảnh hưởng với khả năng chống chịu tốt hơn”.
Theo Sơ Cecilia, Caritas Nêpal đang làm việc “tay trong tay với chính phủ, bổ trợ cho những nỗ lực của chính phủ bằng sự hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật, chuyên môn nhân đạo, công tác điều phối và huy động cộng đồng”.
Sơ nói: “Caritas Nêpal cũng có thể góp phần bảo đảm rằng sự trợ giúp đến được với những cộng đồng dễ bị tổn thương nhất và chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, đồng thời hỗ trợ việc phục hồi sớm và ổn định lâu dài, trong sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chính quyền ở cả cấp quốc gia lẫn địa phương”.
Thảm kịch này là một sự xác nhận đau lòng đối với những cảnh báo được đưa ra hồi đầu năm về tác động của biến đổi khí hậu đối với các sông băng lân cận. Biến cố địa chấn dẫn đến thảm họa bắt nguồn từ một vụ sụp đổ sông băng có cường độ tương đương 5,2 độ.
Hồi tháng 3, các nhà nghiên cứu thuộc Trung tâm Quốc tế về Phát triển Núi Tổng hợp (ICIMOD) đã công bố một báo cáo cho thấy các sông băng trên khắp dãy Himalaya đang tan với tốc độ ngày càng nhanh, đồng thời cảnh báo rằng cần có những hành động cụ thể để tránh những thảm họa tiếp theo đối với các cộng đồng trong khu vực.
Sơ Cecilia nói: “Tôi tin rằng đây là một vấn đề quan trọng về công lý khí hậu và trách nhiệm chung”.
Sơ nói tiếp: “Hãy nhìn Nêpal hôm nay. Trên những vùng cao của dãy Himalaya, các cộng đồng của chúng tôi đang phải gánh chịu những hậu quả tàn khốc của một khí hậu đang biến đổi. Thảm họa đã cuốn trôi nhà cửa, đất đai, sinh kế, tài sản và đau đớn nhất là sinh mạng của hàng ngàn người. Câu hỏi chúng ta phải đặt ra là: Ai phải chịu trách nhiệm về nỗi đau khổ của những con người vô tội và dễ bị tổn thương này? Chắc chắn không phải là người dân Nêpal”.
Kamala Bhattarai, vợ của Pushpa Raj Bhattarai, 46 tuổi, người thiệt mạng trong trận lũ quét và sạt lở đất, đau buồn trong nghi thức hỏa táng tại Kathmandu, Nêpal, ngày 03/9/2026, trong khuôn viên Đền Pashupatinath. Do thi thể của ông vẫn chưa được tìm thấy, một hình nhân tượng trưng đã được sử dụng trong nghi thức. (Ảnh OSV News/Adnan Abidi, Reuters)
Người đứng đầu Caritas Nêpal nhấn mạnh rằng quốc gia này chỉ đóng góp chưa đến 0,1% tổng lượng khí thải nhà kính toàn cầu, “thế nhưng người dân chúng tôi lại nằm trong số những người đang phải gánh chịu những tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Đây là một sự bất công rất lớn”.
Sơ nói: “Với tư cách là một người hoạt động trong lĩnh vực phát triển và là một nữ tu Công giáo, tôi tin rằng chúng ta phải vượt ra khỏi những cuộc thảo luận và tuyên bố để thực hiện những hành động cụ thể vì công lý khí hậu, đặc biệt là đối với những cộng đồng và quốc gia chỉ góp phần rất ít vào cuộc khủng hoảng khí hậu nhưng lại đang phải gánh chịu những hậu quả nặng nề một cách bất tương xứng”.
Khi được hỏi liệu các quốc gia phát triển có nên bồi thường cho Nêpal về những mất mát này hay không, Sơ trả lời: “Tôi không chắc từ ‘bồi thường’ có diễn tả đầy đủ những gì đang cần thiết hay không. Điều tôi xác tín mạnh mẽ là đây chính là lúc cần đến công lý khí hậu và những hành động cụ thể”.
Sơ nhấn mạnh rằng các quốc gia phát triển “không thể chỉ tham dự các hội nghị và công ước quốc tế; họ phải biến những cam kết của mình thành những hành động tức thời và có ý nghĩa. Điều này cần bao gồm những hành động mạnh mẽ hơn về khí hậu, nguồn tài chính thích đáng cho khí hậu, hỗ trợ cho việc thích ứng và tăng cường khả năng chống chịu, cũng như trợ giúp các quốc gia dễ bị tổn thương đang phải đối diện với những thảm họa liên quan đến khí hậu”.
Sơ Cecilia cho biết Nêpal cần “sự liên đới quốc tế không chỉ cho việc ứng phó nhân đạo trước mắt, mà còn cho công cuộc phục hồi, tái thiết, thích ứng và xây dựng những cộng đồng có khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu”.
Sanjay Sah, một người sống sót, được các thành viên của đội tìm kiếm và cứu nạn đưa ra ngoài sau khi họ giải cứu anh cùng một người khác bị mắc kẹt trong một đường hầm tại Rasuwa, Nêpal, ngày 04/9/2026. Họ được tìm thấy tại Dự án Thủy điện Upper Trishuli-3A sau trận lũ lụt và sạt lở đất kinh hoàng xảy ra trên sông Bhotekoshi. (Ảnh OSV News/Nepal Army/Handout qua Reuters)
Sơ nói: “Người dân Nêpal không thể phải trả giá bằng chính mạng sống của mình cho một cuộc khủng hoảng mà họ chỉ góp phần rất nhỏ gây ra. Đây là lúc cộng đồng quốc tế phải hành động với tinh thần trách nhiệm, liên đới và công bằng cao hơn”.
Theo Sơ Cecilia, thảm họa này là một “lời nhắc nhở đau đớn rằng biến đổi khí hậu không phải là một mối đe dọa xa xôi, nhưng là một thực tại đang tác động đến cuộc sống của con người ngay hôm nay. Công lý khí hậu không phải là việc bác ái; đó là vấn đề công lý và là quyền của các cộng đồng dễ bị tổn thương”.
Sơ nhấn mạnh: “Công lý bị trì hoãn là công lý bị khước từ, và chúng ta không thể tiếp tục chờ đợi trong khi những người dễ bị tổn thương vẫn phải trả cái giá đắt nhất cho một cuộc khủng hoảng mà họ hầu như không góp phần gây ra”.
Sơ cho biết Caritas Nêpal hiện đang cung cấp lương thực và các nhu yếu phẩm, nước sạch, hỗ trợ về vệ sinh môi trường và vệ sinh cá nhân, cùng những nhu cầu nhân đạo thiết yếu khác.
Sơ Cecilia nói với OSV News: “Đồng thời, chúng tôi đang nhìn xa hơn tình trạng khẩn cấp trước mắt để hướng tới việc phục hồi sớm, ổn định và tái thiết lâu dài, với trọng tâm mạnh mẽ là ‘tái thiết tốt hơn’. Caritas Nêpal có nhiều kinh nghiệm đáng kể trong lĩnh vực này, bao gồm cả những đóng góp vào công cuộc phục hồi và tái thiết sau trận động đất năm 2015”.
Sơ nhấn mạnh rằng Caritas Nêpal “vô cùng biết ơn các đối tác, các tổ chức tài trợ và Giáo hội Công giáo đã đồng hành với Nêpal trong thời điểm hết sức khó khăn này. Chúng tôi chân thành cảm kích trước tình liên đới, những đóng góp quảng đại và sự dấn thân bền bỉ của họ dành cho người dân Nêpal”.
Sơ kêu gọi các đối tác của tổ chức bác ái lớn nhất của Giáo hội “tiếp tục đồng hành, không chỉ trong giai đoạn ứng phó khẩn cấp trước mắt, mà còn hỗ trợ công cuộc phục hồi sớm, ổn định, tái thiết và xây dựng lại với khả năng chống chịu tốt hơn”.
Theo Sơ, mục tiêu “không chỉ đơn thuần là xây dựng lại những gì đã mất, mà phải tái thiết tốt hơn, xây dựng những cộng đồng an toàn hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn”.
Sơ kết luận: “Nêpal cần tình liên đới – không chỉ để cứu trợ khẩn cấp, mà còn cho công cuộc phục hồi, tăng cường khả năng chống chịu và kiến tạo một tương lai an toàn, bền vững hơn”.
Tác giả: Stephan Uttom Razario (osvnews)
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
