GIẢI ĐÁP
THẮC MẮC CHO NGƯỜI TRẺ CÔNG GIÁO
Bài 115: CUỘC SỐNG LUÔN LÀ LỜI CẦU XIN CHÚA
Câu hỏi: Trong giờ kinh của gia đình cũng như khi tập hát
trong ca đoàn, mọi người đều bắt đầu đọc Kinh Sáng Soi rất ngắn gọn nhưng sâu sắc.
Chúng con cũng hỏi nhau: Kinh Sáng Soi có nguồn gốc ở đâu và ý nghĩa của từng lời
kinh là gì? Xin giúp chúng con hiểu sâu xa lời kinh này.
Trả lời:
Từ ngày còn ấu thơ, chúng tôi những trẻ nhỏ Công Giáo được quý cha, quý
sơ và các anh chị giáo lý viên dạy đọc lời
kinh Sáng Soi vào đầu giờ học giáo lý. Chúng tôi cũng được khuyên đọc lời kinh
ngắn gọn này trước mỗi việc hằng ngày chúng tôi làm. Khi lớn lên bước vào nhiều
môi trường sống khác nhau, chúng tôi đều nghe lời kinh Sáng Soi được cất lên
trong nhiều trường hợp: trước khi ca đoàn tập hát, trước khi một nhóm chia sẻ Lời
Chúa bắt đầu, trước khi một linh mục bắt đầu gợi ý cầu nguyện cho giờ Linh Thao
tĩnh tâm.
Vậy lời kinh Sáng Soi này có gốc gác ở đâu, được Giáo hội dùng trong
các dịp nào và có ý nghĩa gì cho đời sống tâm linh của người Công Giáo?
Nguồn gốc của kinh Sáng
Soi và được Giáo hội dùng trong các dịp nào?
Lời kinh Sáng Soi là một lời kinh rất xưa của Kitô hữu với bản gốc bằng
tiếng La-tinh. Chúng ta có thể tìm thấy lời kinh Sáng Soi được dùng là một đoạn
cầu nguyện nằm trong kinh Cầu Các Thánh bản xưa và dài do thánh Giáo hoàng Grêgôriô Cả (540-604) đề nghị
tín hữu thành Rôma cầu nguyện trong cuộc rước kiệu, để cầu xin Chúa mau chấm dứt
cơn đại dịch đang lan tràn ở Rôma thời đó. Dựa trên sử liệu này, lời kinh Sáng
Soi có tuổi khá cao. Gần 1400 năm rồi đấy!
Gần đây, kinh Cầu Các Thánh này được nhắc đến trong một văn kiện của
toà thánh, do Tòa Ân Giải Tối Cao của Tòa Thánh biên soạn “Sắc Lệnh The
Enchiridion of Indulgences - sắc lệnh tổng hợp các kinh nguyện và việc làm
được ân xá”, được Đức Thánh Cha Phaolô VI phê chuẩn ngày 15.6.1968 và được ban
hành ngày 29.6.1968. Trong đó lời kinh Sáng Soi vẫn được nhắc đến là một lời cầu
nguyện ngắn nằm trong Kinh Cầu Các Thánh.
Ngoài ra, Giáo hội cũng đưa lời kinh Sáng Soi vào Phụng Vụ. Cụ thể
trong sách Lễ Rôma hiện nay chúng ta đang dùng, lời kinh Sáng Soi được dùng là
lời nguyện nhập lễ của ngày thứ năm sau thứ tư lễ tro. Trong Giờ Kinh Phụng Vụ,
Giáo hội cũng dùng lời kinh Sáng Soi cho giờ kinh sáng của ngày thứ Hai tuần thứ
nhất mùa Thường Niên.
Dưới đây là bản văn kinh Sáng Soi trích từ sách Lễ Rôma: “Lạy Chúa, xin soi lòng mở trí cho chúng con
được biết việc phải làm, và khi làm, xin Chúa thương giúp đỡ để mọi công việc của
chúng con, từ khởi sự cho đến hoàn thành đều do ân sủng Chúa. Nhờ Đức Giêsu
Kitô, Chúa chúng con. Amen”.[1]
Ý nghĩa của lời kinh
Sáng Soi.
Trong một cuộc yết kiến chung tại quảng trường thánh Phêrô, Đức Bênêđictô XVI đã nhắc đến lời kinh Sáng Soi với tâm tình
như sau:
“Đoạn sách được trích từ sách Công Vụ (6,1-7)[2]
(…) nhắc nhở chúng ta nhớ đến nhu cầu của chúng ta luôn cần đến Thiên Chúa, cần
đến sự hướng dẫn của Ngài, cần đến ánh sáng của Ngài, ánh sáng ban tặng cho
chúng ta sức mạnh và hy vọng. Nếu không có lời cầu nguyện trung thành hằng
ngày, hành động của chúng ta trở nên trống rỗng, và đánh mất đi chiều sâu nhất
của tâm hồn. Cuối cùng hành động của chúng ta bị giảm xuống thành hoạt động thuần
túy, mà rốt cuộc chúng ta không hài lòng.
Có một lời cầu nguyện tuyệt đẹp từ truyền thống Kitô giáo có thể được
dùng cầu nguyện trước bất kỳ hành động nào. Lời cầu nguyện như sau: (…) ‘Lạy Chúa, xin soi lòng mở trí cho chúng con
được biết việc phải làm, và khi làm, xin Chúa thương giúp đỡ để mọi công việc của
chúng con, từ khởi sự cho đến hoàn thành đều do ân sủng Chúa’.
Thật vậy, mọi bước đi trong cuộc đời chúng ta, mọi hành động, kể cả
hành động của Giáo hội, phải diễn ra trước mặt Thiên Chúa, dưới ánh sáng của Lời
Người”[3].
Như thế, lời kinh Sáng Soi đưa chúng ta đi về lại với bản chất yếu hèn
rất thật của con người chúng ta, nên chúng ta luôn cần có Chúa, luôn cần có sự
hoạt động của Thiên Chúa, đặc biệt khi chúng ta đón nhận sứ mạng tông đồ mà
Chúa và Giáo hội trao ban.
Đời tông đồ luôn là lời
cầu xin
Nếu đã nói là công việc tông đồ, thì đó là công việc của Chúa trước hết
và chúng ta chỉ là những người được Chúa cho phép cộng tác vào, thi hành những
gì Chúa muốn. Vì thế, công việc tông đồ luôn diễn ra trong sự hướng dẫn, hoạt động
của Chúa và của Lời Chúa. Hơn nữa, trong tiến trình làm việc tông đồ, chắc chắn
luôn có thử thách và khó khăn, luôn gặp những trắc trở và chống đối, rồi không
ít lần đứng trước ngõ cụt làm nản chí người tông đồ. Vì thế, thật quan trọng để
ý thức: đời tông đồ luôn là lời cầu xin.
Như thế, xin Chúa sáng soi, giúp đỡ và hoàn thành công việc tông đồ
quan trọng biết bao nhiêu. Càng khiêm tốn và ý thức cầu nguyện với lời kinh xin
Chúa Sáng Soi, người tông đồ sẽ được Chúa lắng nghe và Thần Khí của Chúa hoạt động
đưa lại biết bao nhiêu hoa trái thiêng liêng tốt lành, như bác ái, hoan lạc,
bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền lành và tiết độ (x.Gl
5,16-25).
Sự hướng dẫn soi sáng của Chúa không chỉ cần thiết cho người tông đồ,
mà cũng rất cần thiết cho đời sống thường ngày của mỗi người chúng ta, dù là
giáo dân hay linh mục hoặc tu sĩ, vì thế thật phúc cho ai biết ý thức mời Chúa
bước vào từng dao động của cuộc sống thường ngày.
Mời Chúa bước vào từng
dao động của cuộc sống
Kinh Sáng Soi trong tiếng La-tinh có tựa đề là “Actiones nostras”,
có nghĩa là các hoạt động của chúng ta. Điều đó có nghĩa gì vậy?
Con người luôn ở trong dao động, dù là dao động với công việc hay “dao
động tĩnh” là nghỉ ngơi thanh thản. Khi con người còn ở trong dao động, con người
vẫn sống. Nhưng để cho từng dao động tìm được sự trọn vẹn và ý nghĩa tốt lành của
nó, cũng như đối với chúng ta là con cái Chúa, để cho dao động cuộc sống tương
hợp với thánh ý của Chúa, thì sự ý thức cầu nguyện mời Chúa cùng đi chung trên
đường, mời Chúa bước vào dao động cuộc sống thật quan trọng.
“Cúi xin Chúa sáng soi, cho chúng con được biết việc
phải làm”
Cầu xin với một cái đầu “cúi xuống” mới đúng nghĩa cầu xin, vì như vậy
phận người ý thức sự hèn mọn của mình. Thái độ này trái ngược với hình ảnh người
Pha-ri-sêu cầu nguyện kiểu khoe khoang và kể công với Chúa: “Lạy Thiên Chúa,
xin tạ ơn Chúa, vì con không như bao kẻ khác: tham lam, bất chính, ngoại tình,
hoặc như tên thu thuế kia. Con ăn chay mỗi tuần hai lần, con dâng cho Chúa
một phần mười thu nhập của con” (Lc 18,11-12).
Lời cầu nguyện mở đầu với việc tạ ơn Thiên Chúa. Đó là một điều rất tốt.
Tuy nhiên, ông tạ ơn Thiên Chúa về điều gì? Đọc kỹ, chúng ta thấy ông ta bắt đầu
kể về chính bản thân ông, nghĩa là ông ta chỉ hướng về chính mình và những cái
hay cái tốt nơi ông: “vì con không như bao kẻ khác: tham lam, bất chính, ngoại
tình”. Như thế, ông hãnh diện về lối sống đạo đức của bản thân, một kiểu
công chính kể công và tự cao tự đại, luôn coi mình hơn người khác. Đó là một
thói tự cao cách biệt mình với người khác.
Hình ảnh của người Pha-ri-sêu là một bài học thật lớn đối với chúng ta.
Đứng trước Chúa không nên kiêu căng tự hào, không nên dựa vào sự đạo đức và
công chính của bản thân, không nên so đo với người khác để tự coi mình là tốt
hơn người. Vì thế, thái độ “cúi đầu” thật đẹp lòng Chúa biết bao.
Trong Tin Mừng, chúng ta cũng tìm thấy những hình ảnh sấp mình, cúi
mình cầu xin Chúa, như hình ảnh người phong hủi: “Có người bị phong hủi đến
gặp Người, anh ta quỳ xuống van xin rằng: “Nếu Ngài muốn, Ngài có thể làm cho
tôi được sạch.” (Mc 1,40), như người phụ nữ Ca-na-an và người
con hoang đàng đã nhận được những gì họ muốn. Thật vậy, với cái đầu cúi xuống
chúng ta chân nhận và thưa với Chúa rằng: “phần con, con chẳng đáng Ngài ngự
vào nhà con, nhưng xin Chúa phán một lời, xin Chúa soi sáng, hướng dẫn, thì hồn
con, thân xác con sẽ lành mạnh” (x. Mt 8,8).
Đức Hồng Y John Henry Newman, vị thánh thời đại, có lời cầu nguyện thật
đẹp với tất cả sự thành thật của trái tim ngài nói với trái tim Chúa:
“Lạy Chúa, trước
đây con đã không luôn ý thức cầu xin Chúa,
giờ đây con ý
thức và con xin Chúa:
Xin hãy dẫn bước
con!
Trước đây con
thường hay xem xét đường đi và
chọn đường nào
mà con thích.
Nhưng giờ đây
lạy Chúa,
xin hãy dẫn bước
con!”.
Được Chúa bước vào đường đời, được Chúa soi sáng các dao động cuộc sống
là từng công việc, từng cuộc gặp gỡ và mọi hoạt động. Đó là phúc lành thật lớn.
Phúc lành Chúa ban càng lớn, lòng người lại càng phải khiêm nhường tiếp tục
nguyện cầu với trái tim chân thành.
“Cùng khi làm, xin Chúa giúp đỡ cho mỗi kinh mỗi
việc chúng con”
Với lời cầu nguyện này, chúng ta mời Chúa tham dự vào công việc chúng
ta đang thực hiện. Chúa không còn đứng bên ngoài để nhìn, mà Chúa bước vào
trong chính chiều sâu của tâm hồn, ánh sáng của Thần Khí Chúa chiếu toả vào
trong trí khôn của chúng ta, và với quyền năng Thần Khí Chúa hướng dẫn từng bước
chúng ta cần đi, chỉ dẫn từng điều nhỏ bé chúng ta cần làm, với sự khôn ngoan
Thần Khí Chúa giúp chúng ta biết nói những lời gì cần nói.
“Xin Chúa giúp đỡ” khi đang làm việc và trong chính công việc đang diễn
ra, đúng thật là khôn ngoan và khiêm tốn biết bao, vì như vậy chúng ta đang sống
nhờ Chúa đấy!
Sống nhờ Chúa là chân nhận: “sự sống là quà tặng Chúa ban”. Sống nhờ
Chúa là ý thức: “mỗi giây phút thức giấc chúng ta còn thở là hồng ân Chúa
trao”. Sống nhờ Chúa là mỗi bước đi, mỗi việc làm, mỗi lời nói, mỗi suy tư và mỗi
nhịp đập của trái tim đều được Chúa thương yêu trao tặng và mọi việc chúng ta
làm đều có sự giúp đỡ của Chúa. Sống nhờ Chúa là luôn kín múc năng lượng từ
thân cây nho là chính Chúa trao ban cho cành là chính chúng ta.
Chúa hiện diện soi sáng khi bắt đầu một công việc, một ngày sống, Chúa
giúp đỡ khi đang làm việc, nghĩa là Chúa cùng “chèo xuồng” chung. Để rồi khi đến
đích, thì chúng ta luôn ý thức rằng:
“Từ khởi sự cho đến hoàn thành đều nhờ bởi ơn
Chúa. Amen”
Như thế, trong công việc chúng ta làm, việc cầu nguyện luôn là điều
tiên quyết. Sau khi đã cầu nguyện với Chúa để xin ngài soi sáng hướng dẫn và
giúp đỡ, chúng ta nỗ lực và chăm chỉ với mọi khả năng để làm việc hết sức mình
(hard work); hết mình đến nỗi luôn chú tâm rằng, thành quả của công việc
sẽ tuỳ thuộc vào sức của mình, vào sự chú tâm của toàn bộ con người mình.
Nhưng song song, một “năng động ẩn và thiêng liêng” là niềm tín thác và
cậy trông hoàn toàn vào Chúa và sự hoạt động cùng ân sủng của Chúa luôn “chạy
theo” tiến trình làm việc của chúng ta, để rồi khi hoàn thành công việc, chúng
ta trở về vị trí của mình trong khiêm tốn và xác tín rằng: “Công việc này được
khởi sự và được hoàn thành mỹ mãn là hoàn toàn do ân sủng của Chúa”.
Nói khác đi, sau khi chúng ta đã đọc kinh xin Chúa Sáng Soi xong, chúng
ta bắt tay vào công việc, siêng năng chăm chỉ và chú tâm hoàn toàn, dùng mọi khả
năng và phương tiện mình có, và chắc chắn Thần Khí Chúa hoạt động ở bên trái và
bên phải mình, ở phía trên và ở cả phía dưới mình, để rồi chính Chúa sẽ làm cho
công việc được thành toàn theo ý muốn thánh thiện của Ngài.
Bài viết này được kết với chính lời kinh Sáng Soi, vì mỗi dòng chữ, mỗi
tư tưởng dù là khởi đi từ chính tâm tình đơn sơ của con người, nhưng từ lúc khởi
sự ngồi vào bàn giấy cho đến khi hoàn thành bài viết, đều do ân sủng của Chúa
mà thôi.
Trích Giải Đáp Thắc Mắc cho người trẻ Công giáo, Tập
6, Nxb Tôn Giáo, 05/2021)
[1] Uỷ Ban Phụng Tự trực thuộc HĐGM. Việt Nam. Sách Lễ Rô-ma. Ấn Bản mẫu thứ Hai, xuất
bản năm 1992. Trang 187.
[3] Benedict XVI, General Audience, Saint Peter’s Square,
Wednesday, 25 April 2012.
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
