GIÁO
LÝ VỀ THÓI XẤU VÀ NHÂN ĐỨC
Bài 12: NHÂN ĐỨC KHÔN NGOAN
Vatican
News (20.03.2024) – Tại buổi tiếp kiến chung vào sáng thứ Tư ngày
20/3/2024, Đức Thánh Cha nói với các tín hữu rằng trong thế giới bị thống trị bởi
vẻ bề ngoài, những tư tưởng hời hợt, cần khám phá lại bài học khôn ngoan, bởi
vì nếu không có sự khôn ngoan chúng ta dễ đi sai đường. Ngài mời gọi các tín hữu
thực hành đức khôn ngoan hàng ngày trên hành trình hướng tới sự sống sung mãn
trong Nước Trời, bởi vì Thiên Chúa không chỉ muốn chúng ta là những vị thánh
nhưng còn là những vị thánh thông minh.
Tiếp tục nói về các nhân đức, trong bài giáo lý tại buổi tiếp
kiến chung vào sáng thứ Tư ngày 20/3, Đức Thánh Cha đã chia sẻ với các tín hữu
hiện diện tại quảng trường Thánh Phêrô về nhân đức khôn ngoan. Cùng với các
nhân đức công bình, can đảm và tiết độ, khôn ngoan là một trong các nhân đức
“trụ”. Cùng với các nhân đức “đối thần” như đức tin, đức cậy và đức mến, các
nhân đức luân lý này là những trụ cột của đời sống Kitô giáo toàn diện.
Đức Thánh Cha giải thích rằng nhân đức khôn ngoan giúp chúng
ta có trí tuệ và tự do để phân định và hành động vì thiện ích đích thực của
chúng ta. Trước khi đưa ra quyết định, người khôn ngoan cân nhắc các tình huống,
xin lời khuyên, cố gắng hiểu sự phức tạp của thực tế và không để mình bị cuốn
theo cảm xúc, áp lực hay sự hời hợt.
Đức Thánh Cha nói rằng trong thế giới bị thống trị bởi vẻ bền
ngoài, những tư tưởng hời hợt, cần khám phá lại bài học khôn ngoan, bởi vì nếu
không có sự khôn ngoan chúng ta dễ đi sai đường. Ngài mời gọi các tín hữu thực
hành đức khôn ngoan hàng ngày trên hành trình hướng tới sự sống sung mãn trong
Nước Trời, bởi vì Thiên Chúa không chỉ muốn chúng ta là những vị thánh nhưng
còn là những vị thánh thông minh.
Trước khi Đức Thánh Cha bắt đầu bài giáo lý, cộng đoàn cùng
nghe đoạn sách Châm ngôn (15,14.21-22.33):
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha được Cha Pierluigi Giroli đọc
thay cho ngài.
Nhân đức khôn
ngoan
Anh chị em thân mến, chào anh chị em!
Chúng ta dành bài giáo lý hôm nay để nói về nhân đức khôn
ngoan. Cùng với các nhân đức công bằng, can đảm và tiết độ, nó là một trong
những nhân đức được gọi là các nhân đức trụ, những nhân đức không phải là đặc
quyền riêng của người Kitô hữu, nhưng thuộc về di sản của sự khôn ngoan cổ xưa,
đặc biệt là của các triết gia Hy Lạp. Vì vậy, một trong những chủ đề thú vị nhất
trong hoạt động gặp gỡ và hội nhập văn hóa chính là đề tài nhân đức.
Trong các tác phẩm thời Trung cổ, việc trình bày về các nhân
đức không phải là một danh sách đơn giản những phẩm chất tích cực của tâm hồn.
Trở lại với các tác giả cổ điển, dưới ánh sáng mặc khải Kitô giáo, các nhà thần
học đã hình dung bộ bảy nhân đức - ba nhân đức đối thần và bốn nhân luân lý -
như một loại cơ thể sống, trong đó mỗi nhân đức có một không gian hài hòa để hoạt
động. Có những nhân đức thiết yếu và những nhân đức phụ, giống như các trụ, các
cột, các đầu trụ. Thật ra, có lẽ không có gì diễn tả tốt hơn ý tưởng về sự hài
hòa giữa con người và khát vọng không ngừng hướng tới điều tốt đẹp hơn là hình ảnh
một nhà thờ chính toà Trung cổ.
Vì vậy, chúng ta hãy bắt đầu từ nhân đức khôn ngoan. Đó
không phải là đức tính của người sợ hãi, luôn do dự về hành động cần làm.
Không, đây là một cách giải thích sai lầm. Nó thậm chí không chỉ đơn thuần là sự
thận trọng. Đặt đức khôn ngoan lên hàng đầu có nghĩa là hành động của con người
phụ thuộc vào trí tuệ và tự do của họ. Người khôn
ngoan là người sáng tạo: họ lý luận, đánh giá, cố gắng hiểu sự phức tạp của thực
tế và không để mình bị choáng ngợp bởi cảm xúc, sự lười biếng, áp lực hay ảo tưởng.
Trong một thế giới bị thống trị bởi vẻ bề ngoài, bởi những
suy nghĩ hời hợt, bởi sự tầm thường của cả sự thiện và sự ác, bài học cổ xưa về
đức khôn ngoan đáng được khơi dậy lại.
Thánh Tôma Aquinô: khôn ngoan là lý trí ngay thẳng trong tương
quan với hành động
Thánh Tôma (Aquinô), theo bước của triết gia Aristotle, gọi
đức khôn ngoan là “recta ratio agibilium” (lý
trí ngay thẳng trong tương quan với hành động). Đó là khả năng điều khiển các
hành động để hướng chúng tới điều tốt đẹp; vì lý do này mà nó có biệt danh là
“người đánh xe của các nhân đức”. Người khôn ngoan là người có khả năng lựa chọn:
cuộc sống luôn dễ dàng nếu chỉ giới hạn trong sách vở, nhưng giữa sóng gió của
cuộc sống đời thường thì nó lại là một điều hoàn toàn khác; chúng ta thường
không chắc chắn và không biết phải đi đường nào. Người khôn ngoan không lựa chọn
một cách ngẫu nhiên: trước hết họ biết mình muốn gì, sau đó họ xem xét các tình
huống, tìm kiếm lời khuyên và với tầm nhìn rộng và sự tự do nội tâm, họ chọn
con đường nào để đi. Điều đó không có nghĩa là chúng ta không thể mắc sai lầm,
suy cho cùng chúng ta vẫn luôn là con người; nhưng ít nhất sẽ tránh được những
thất bại nặng nề. Thật không may, trong mọi môi trường đều có những người có xu
hướng gạt bỏ vấn đề bằng những trò đùa hời hợt hoặc luôn gây tranh cãi. Ngược lại,
khôn ngoan là phẩm chất của những người được kêu gọi lãnh đạo: họ biết rằng việc
điều hành là khó khăn, có nhiều quan điểm và chúng ta phải cố gắng hòa hợp
chúng, rằng chúng ta phải làm điều tốt không phải cho một số người mà là cho tất
cả.
Sự khôn ngoan cũng dạy rằng, như người ta nói, “sự hoàn hảo
là kẻ thù của điều tốt đẹp”. Trên thực tế, quá nhiệt tình trong một số trường hợp
có thể dẫn đến thảm họa: nó có thể phá hỏng một công trình vốn đòi hỏi phải thực
hiện từ từ; nó có thể tạo ra xung đột và hiểu lầm; nó thậm chí có thể gây ra bạo
lực.
Người khôn ngoan quý chuộng quá khứ, có tầm nhìn xa
Người khôn ngoan biết giữ gìn ký ức của quá khứ,
không phải vì sợ tương lai mà vì biết rằng truyền thống là di sản của sự khôn
ngoan. Cuộc sống được tạo thành từ sự chồng chéo liên tục của những điều cũ và
mới, và thật không tốt khi luôn nghĩ rằng thế giới bắt đầu với chúng ta, rằng
chúng ta phải đối mặt với những vấn đề bằng cách bắt đầu lại từ con số không.
Và người khôn ngoan cũng có tầm nhìn xa. Một khi họ đã quyết định mục
tiêu cần hướng tới, họ cần phải tìm kiếm mọi phương tiện để đạt được mục tiêu
đó.
Những vị thánh thông minh
Nhiều đoạn Tin Mừng dạy chúng ta sự khôn ngoan. Ví dụ: người
khôn ngoan xây nhà trên đá và người khờ dại xây nhà trên cát (xem Mt 7,24-27).
Những cô trinh nữ khôn ngoan mang dầu cho đèn của họ và những người khờ dại
không mang dầu (xem Mt 25,1-13). Đời sống Kitô giáo là sự kết hợp giữa tính đơn
giản và sự khôn ngoan. Khi chuẩn bị các môn đệ của Người cho sứ mạng, Chúa
Giêsu khuyên dạy: “Này đây, Thầy sai anh em như chiên đi vào giữa bầy sói; vậy
hãy khôn ngoan như con rắn và đơn sơ như bồ câu” (Mt 10,16). Dường như Người muốn
nói rằng Thiên Chúa không chỉ muốn chúng ta nên thánh, Người muốn chúng ta trở
nên những vị thánh thông minh, bởi vì nếu không khôn ngoan thì rất
dễ đi sai đường!
Sau khi cùng cộng đoàn hát kinh Lạy Cha bằng tiếng
Latinh, Đức Thánh Cha đã ban phép lành cho tất cả mọi người.
Nguồn: vaticannews.va/vi
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
