ĐỨC CHA
PAGLIA: THÔNG ĐIỆP HUMANAE VITAE VÀ SUY TƯ CỦA CÁC THẦN HỌC GIA VỀ TÍNH DỤC VÀ
SINH SẢN
Vatican News
Chủ tịch Hàn lâm viện Tòa Thánh về sự sống, Đức
cha Vincenzo Paglia, đề cập đến một số khía cạnh của thông điệp Humanae
Vitae của Đức Phaolô VI, ở trung tâm của một cuộc hội thảo được tổ chức
tại Rôma bởi diễn đàn đạo đức sinh học quốc tế Jérôme Lejeune, vào ngày 19 và
20/5/2023.
Vatican News: Đạo đức
sinh học khuyến khích suy tư về sự sống về tất cả các khía cạnh của nó. Ngày
nay, chúng ta được mời gọi tập trung vào phần rỗi của hành tinh và nhân loại,
và chiều kích của đạo đức sinh học toàn cầu đòi hỏi một liên minh giữa tất cả
các ngành khoa học. Theo nghĩa này, khi nhìn vào các tài liệu của Giáo hội, Đức
Cha đánh giá thế nào về thông điệp Humanae Vitae, 55 năm sau khi nó được công bố ?
Đức cha Paglia: Tôi muốn dừng
lại ở một khía cạnh mà tôi cho là thiết yếu. Tôi muốn nói về mối liên hệ cấu
thành giữa tính dục, tình yêu vợ chồng và sinh sản, vốn là chủ đề rất thời sự của Humanae
Vitae. Đức Phaolô VI nhắc lại bốn “đặc điểm” cơ bản của tình yêu vợ
chồng: một tình yêu hoàn toàn nhân linh, nghĩa là vừa cảm giác vừa thiêng
liêng, một tình yêu toàn vẹn, nghĩa là một hình thức rất đặc biệt của tình bạn
cá nhân, một tình yêu chung thủy và độc hữu cho đến chết, một tình yêu phong
nhiêu. Tình yêu vợ chồng như thế là phong nhiêu, lập tức vượt qua vấn đề muôn
thuở về mối tương quan giữa các mục đích của hôn nhân, mục đích chính (sinh con
và giáo dục con cái, prolis generatio et educatio) và mục đích phụ
(giúp đỡ lẫn nhau và phương dược xoa dịu dục vọng, mutuum adiutorium et
remedium concupiscentiae).
Bằng cách này, sự phong nhiêu của việc sinh sản
được coi là một đặc điểm nội tại của tình yêu vợ chồng chứ không phải là một phần
thêm về sau. Như chúng ta đã hiểu được một cách khôn ngoan ngày nay, cần phải tự
hỏi làm thế nào vấn đề được Humanae Vitae đặt ra có thể tiếp tục
nuôi dưõng sự hiểu biết về mối liên hệ giữa tính dục, tình yêu vợ chồng và sinh
sản, một sự hiểu biết đã trở nên rõ ràng hơn dưới ánh sáng của viễn cảnh chủ
thuyết nhân vị. Đó là lý do tại sao tôi cho rằng điều rất quan trọng là chúng
ta tiếp tục suy tư và thảo luận về chủ đề này, như Đức Thánh Cha Phanxicô đã lặp
lại cách chính xác về các biện pháp ngừa thai, khi khẳng định rằng “bổn phận
của các thần học gia là nghiên cứu, suy tư thần học”. Chúng ta không thể
làm thần học với chữ “không” trước mặt. Vì thế, chính Huấn quyền sẽ nói: “Không,
bạn đã đi quá xa, hãy quay lại. Nhưng sự phát triển thần học phải cởi mở, các
thần học gia ở đó vì điều đó” (Họp báo trên chuyến bay trở về từ Canada,
ngày 29/7/2022).
Vatican News: Đâu là sứ điệp và giá trị của
Thông điệp này ?
Đức cha Paglia: Việc nhìn
nhận mối liên hệ bất khả phân ly giữa tình yêu vợ chồng và sinh sản trong Humanae
Vitae không có nghĩa là bất kỳ mối quan hệ vợ chồng nào đều nhất thiết
phải có khả năng sinh sản. Với lời khẳng định này, Thông điệp lấy lại tuyên bố
mào đầu của Đức Piô XII trong bài phát biểu nổi tiếng dành cho các nữ hộ sinh
năm 1951. Chính vì lý do này mà, khi lấy lại một trực giác rất thích đáng của
Công đồng (Gaudium et Spes, số 50 và 51), Đức Phaolô VI nhìn nhận rằng
việc sinh sản phải “có trách nhiệm”, và chỉ ra các phương pháp tự nhiên
như là phương tiện để thực hiện trách nhiệm này. Sau đó, trong Tông huấn Familiaris
consortio, Đức Gioan-Phaolô II sẽ nhấn mạnh sự cần thiết của việc suy tư thần
học để đào sâu – ngoài khía cạnh sinh học đơn thuần – ý nghĩa nhân học và luân
lý của “sự lựa chọn các chu kỳ tự nhiên”: sự lựa chọn này “thực sự
bao hàm cả việc chấp nhận thời gian của nhân vị, nghĩa là của người nữ, và với
cả việc chấp nhận đối thoại, tôn trọng lẫn nhau, chia sẻ trách nhiệm, làm chủ bản
thân”.
Vatican News: Ở đoạn số
14 của Humanae Vitae, Đức Phaolô VI khẳng định rằng mọi phương tiện ngăn cản việc
sinh sản đều là bất hợp pháp, một lệnh cấm có thể gây ra “khoảng cách” giữa các
tín hữu và Huấn quyền. Đức Cha nghĩ sao về điều này?
Đức cha Paglia: Về phần mình, tôi đồng ý với
tất cả các đoạn văn của Humanae Vitae. Bạn sẽ không tìm thấy ai bảo
vệ sự sống con người cách quyết liệt và kiên cường hơn tôi. Tôi nghĩ rằng Thông
điệp này phải được đọc trong tính thời sự của nó, vốn liên quan đến việc sinh sản
của các mối quan hệ con người. Chúng ta đang đối mặt với những thách thức mang
tính thời đại: vào thập niên 1960, “viên thuốc” dường như là một cái xấu
tuyệt đối. Ngày nay, chúng ta đang đối mặt với những thách thức còn lớn hơn nữa:
sự sống của toàn thể nhân loại đang lâm nguy nếu chúng ta không ngăn chặn được
vòng xoáy của các cuộc xung đột, vũ khí, nếu chúng ta không ngăn chặn việc phá
hủy môi trường. Tôi muốn có một lối đọc sáp nhập Humanae Vitae với
các thông điệp của Đức Thánh Cha Phanxicô (và của Đức Gioan-Phaolô II) và với
Tông huấn Amoris laetitia, để mở ra một kỷ nguyên mới của chủ nghĩa
nhân bản toàn diện. Toàn diện, bằng cách bỏ đi các lối đọc một phần. Rốt cuộc,
Đức Hồng y Zuppi, trong thông điệp gởi tới cuộc hội thảo, đã viết rằng điều “rất
quan trọng là chúng ta tránh tiến hành theo những vòng tròn hẹp và đồng nhất,
mà cuối cùng sẽ có ý định lặp lại các lập trường của các tham dự viên, mà không
kích hoạt một cuộc đối thoại chân thành và đích thực”. Quả thật, bởi vì –
tôi xin nhắc lại – ngày nay, thách thức của sự tiếp tục, của việc bảo vệ, của sự
phát triển sự sống con người phải được đặt ra theo cách thức chiều ngang, như
Thông điệp Laudato si’ và Fratelli tutti dạy
chúng ta.
Vatican News: Liệu có thể
liên kết lại, và nếu có thì bằng cách nào, Thông điệp Humanae Vitae với Tông huấn
Amoris laetitia?
Đức cha Paglia: Mối liên kết
là gia đình. Bằng cách định vị mình như là mô hình sinh sản của các mối tương
quan nhân học cơ bản, gia đình chứng tỏ là “động cơ của lịch sử”, một
trường học đích thực về sự sống, mở ra cho xã hội và thế giới, một “phòng
thí nghiệm” các mối tương quan nhân loại và trách nhiệm dân sự. Như thế, từ
thế hệ này sang thế hệ khác, gia đình mở ra cho thế giới và truyền đạt một cách
sống trong đó, được ghi dấu không phải bằng sự chiếm hữu hay thống trị chuyên
quyền, nhưng trao hiến và trách nhiệm, theo phong cách của nền sinh thái toàn
diện mà Đức Thánh Cha Phanxicô đã phác họa trong Thông điệp Laudato si’.
Trong chân trời này, chúng ta cũng có thể hiểu
rõ mối liên hệ sâu xa giữa gia đình và Giáo hội. Đức Thánh Cha Phanxicô trình
bày điều này trong chương 3 của Amoris laetitia, khi ngài khẳng định
“Giáo hội là một gia đình của các gia đình” (AL,87) và nói thêm: “Giáo
hội tốt cho gia đình, gia đình tốt cho Giáo hội” (số 87).
Tý Linh
(theo VaticanNews)
Nguồn: xuanbichvietnam.net (19.05.2023)
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
