Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI vẫy tay chào khi rời buổi tiếp kiến chung
cuối cùng tại Quảng trường Thánh Phêrô, Vatican, ngày 27. 2. 2013. (CNS
photo/Paul Haring)
ĐỨC BÊNÊĐICTÔ XVI: TIẾNG KÊU CỦA TÌNH YÊU
Lm. Gabriel Torretta, OP
WHĐ (09.01.2023) - Khi bầu trời vẫn
còn chìm sâu trong bóng tối trước rạng đông của ngày 31. 12. 2022, người y tá
túc trực bên giường bệnh nghe thấy Đức Bênêđictô XVI thốt ra một câu nhẹ nhàng
và rõ ràng: “Signore ti amo!” (Lạy Chúa, con yêu mến Chúa). Đây có lẽ
là những lời cuối cùng của ngài.
Một chiếc giường đau đớn. Một giọng
nói trong bóng tối. Một tiếng kêu tình yêu. Đối với những người biết các tác phẩm
của Đức Bênêđictô, chắc hẳn khung cảnh này không thể không liên tưởng đến một
đoạn trong cuốn sách đầu tay của ngài, “Dẫn
Vào Kitô Giáo” (Introduction to Christianity). Trong đó, ngài trích dẫn một
phân đoạn trong vở kịch “Chiếc dép
Satanh” (The Satin Slipper) của Paul Claudel, mô tả một người đàn ông lênh
đênh trên biển, bị trói vào một khúc gỗ, và cuối cùng bị ngã quỵ trước cơn thịnh
nộ của sóng nước. Đức hồng y Ratzinger coi đây là một hình ảnh tuyệt vời đối với
trải nghiệm đức tin: “Bị buộc chặt vào thập
giá – một thập giá chơi vơi, trôi dạt trên biển sâu thăm thẳm”. Giữa dòng
nước xoáy, một giọng nói vang lên trong bóng tối, và người đàn ông cất tiếng: “Lạy Đức Chúa, con cảm tạ Chúa đã cột con lại
với Chúa”.
Đối với tất cả ý nghĩa sâu rộng của
các bản văn của Đức Bênêđíctô; đối với tất cả thời gian ngài làm việc tại Bộ
Giáo lý Đức tin; đối với tất cả sự phục vụ của ngài dành cho Giáo hội với tư
cách là giáo hoàng; và đối với tất cả những ân sủng trong những năm tháng thầm
lặng sau khi ngài từ chức, thì 2 hoạt cảnh này — một hoạt cảnh ngài viết và một
hoạt cảnh ngài sống — tạo thành một cái khung duy nhất chứa đựng tâm điểm cuộc
đời và tầm nhìn thần học của ngài.
Alessia Giuliani/CPP / Polaris/East News
Bóng tối
Trước hết, bóng tối. Tư tưởng của Đức Bênêđictô được đánh dấu bằng xác tín sâu
sắc rằng sự sa ngã của Adam và Eva đã khuấy động những đám mây bụi và mảnh vỡ
làm lu mờ con mắt vốn một thời trong sáng của tâm trí con người. “Bây giờ chúng ta thấy lờ mờ như trong một tấm
gương” (1Cr 13, 12), đến mức mọi điều chúng ta cảm nghiệm đều có thể bị sự
không chắc chắn che phủ và bị bóng tối nghi ngờ nuốt chửng. Các triết gia đặt
câu hỏi về thực tại của cảm thức; các nhà khoa học cho rằng quan hệ nhân-quả là
một trò lừa; các nhà thần học nói về Thiên Chúa như một câu chuyện thần thoại
an ủi dành cho trẻ em.
Nhưng đây không phải là điểm kết
của câu chuyện. “Không có cách nào thoát
khỏi tình thế tiến thoái lưỡng nan của việc là một con người” Đức Bênêđictô
nói trong cuốn “Dẫn Vào Kitô Giáo”.
Chủ nghĩa hoài nghi không có sự chắc chắn cuối cùng; bóng tối của sự nghi ngờ
nuốt chửng cả chính nó. Mỗi con người đều phải tự hỏi liệu sự thật rốt cuộc là
có thật hay không.
Đức Bênêđictô XVI thờ lạy Thánh giá vào Thứ Sáu Tuần Thánh ngày 06. 4.
2012 tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô (Vincenzo Pinto/AFP/Getty Images)
Thập giá
Thứ đến, Thập giá. Thiên Chúa trong lòng thương xót của Ngài không bỏ mặc
tâm hồn con người bị che phủ bởi số phận của nó. Đức Giêsu Kitô đem đến cho
nhân loại sa ngã một nền tảng mới lạ lùng và đẹp đẽ cho sự chắc chắn, là chính
thân thể bị đóng đinh của Người.
Sự nhận thức tối tăm của con người
muốn tin rằng sự thật là không có thật, sự thật là vũ khí, hoặc sự thật là thứ
mà tôi tự tạo ra lúc này lúc khác. Chiến thắng của Thập Giá cho thấy rằng Sự Thật
là một con người, Đấng không ngừng hiến thân cho bạn và cho tôi. Sự chắc chắn của
Kitô giáo - sự chắc chắn của đức tin - bắt đầu từ “sự gặp gỡ với một biến cố, với một con người, Đấng đem lại cho cuộc sống
một chân trời mới và một định hướng dứt khoát” (Thông điệp Deus Caritas Est, số 1).
Sự chắc chắn của Đức tin đến từ
Chúa Giêsu Kitô, và thập giá của Người không tạo ra loại kiến thức mà tôi sở hữu,
cũng không có nghĩa là tôi sẽ thắng mọi cuộc tranh luận và thuyết phục mọi kẻ
nhạo báng, và cũng không giản lược nó thành những lời sáo rỗng. Kiến thức Kitô
giáo có tính cấp bách của một người lênh đênh trên biển; chúng ta bám vào thập
giá vì cuộc đời của chúng ta phụ thuộc vào đó.
Bị cột với thập giá, ngụp lặn giữa
những bấp bênh và khó khăn của cuộc sống, chúng ta khám phá ra một điều đáng
kinh ngạc. Đức Giêsu Kitô là Ngôi Lời mà qua đó “muôn vật được tạo thành”; Người là sự sống, là “ánh sáng cho nhân loại”, và “ánh sáng chiếu soi trong bóng tối, và bóng tối
đã không diệt được ánh sáng” (Ga 1, 3-5). Thiên Chúa không tạo dựng thế
gian để trở thành một câu đố hay một cái bẫy, nhưng Ngài đã làm cho thế gian được
nhìn nhận, được biết đến, và được yêu mến. Kitô hữu là người, theo một nghĩa
nào đó, gắn bó với Đức Kitô và thập giá của Người, sẽ nhận được từ Thiên Chúa sự
tự do tuyệt vời nhất của tâm hồn và tâm trí. Chúng ta không cần phải phát minh
ra ý nghĩa của riêng mình, hoặc bằng cách nào đó, đấu tranh để mãn nguyện với một
thế giới chẳng có ý nghĩa gì; đôi mắt Kitô hữu được tự do nhìn mọi thứ trên thế
giới với niềm tin tưởng rằng thế giới này có ý nghĩa trong Lời Chúa, rằng có một
sự thật đáng khám phá, một sự tốt lành đáng yêu mến, và một vẻ đẹp đáng chiêm
ngưỡng.
Sự tin tưởng rằng Chúa Giêsu Kitô
là nền tảng cho sự nhận thức của con người giải thích cho sự phát triển xuất sắc
trong tầm nhìn trí tuệ của Đức Bênêđictô, và cho sự lo lắng hoàn toàn không có
chỗ đứng trong các tác phẩm của ngài. Đức Bênêđictô không coi Kitô giáo như một
tập hợp nhỏ những sự thật vững chắc được cất giữ cẩn thận, và được phòng thủ chống
lại bất cứ thách thức nào. Được liên kết với sự tự do của Thập tự giá, Đức
Bênêđictô có thể tham gia với những nhà tư tưởng, những ý tưởng và những phong
trào rất khác nhau mà không có sự hiềm khích hay phòng thủ; khi đọc các bài viết
của ngài, người ta luôn có cảm giác rằng ngài không tìm kiếm điều được cho là
đúng, mà là tìm kiếm Sự Thật.
Đức Bênêđictô XVI nâng cao Mặt nhật trong buổi canh thức
Ngày Giới trẻ Thế giới ở Sydney, Úc, 19. 7. 2008.
(CNS photo/Paul Haring)
Tiếng kêu của tình yêu
Cuối cùng là tiếng kêu của tình yêu. “Trở
thành Kitô hữu không phải là kết quả của một lựa chọn đạo đức hay một ý tưởng
cao cả” (Deus Caritas Est, số 1); không trừu tượng hay xa vời; đó là một tiếng kêu của tình
yêu hoặc chẳng là gì cả. Hồng ân đức tin mang theo niềm xác tín rằng chúng ta
không đơn độc, rằng Sự Thật, Đấng cứu chuộc chúng ta luôn hiện diện với chúng
ta mọi lúc, và được kết hợp với Người có nghĩa là chúng ta được kết hợp với
toàn thể dân lữ hành của Thiên Chúa qua các thời đại, những người cũng đồng
hành với chúng ta trong niềm vui và đau khổ của chúng ta. Lòng yêu mến Phụng vụ
và sùng kính Thánh Thể cách mật thiết của cá nhân Đức Bênêđictô phát sinh từ đặc
tính tương quan thiết yếu của Kitô giáo. Tôi không thể phát minh ra một hình thức
thờ phượng, một Giáo hội, hoặc một ngôn ngữ của riêng mình; Chúa Kitô trao hiến
chính mình cho tôi trên Thập giá, và khi đón nhận Người trong tình yêu, tôi đón
nhận toàn thể cộng đoàn những người được cứu chuộc như những anh chị em yêu dấu,
những người cùng nhau học nói lời yêu thương mà chúng ta đã học được từ Chúa
Giêsu Kitô.
Thiên
Chúa đã ban cho Đức Bênêđictô một ân sủng đặc biệt khi cho phép ngài báo trước
cái chết của mình trong tác phẩm đầu tay, và chấp nhận cho ngài sống thực tại
mà ngài mô tả trong chính thân thể mình. Ngay cả cái chết của ngài cũng là một
minh chứng cho những xác tín cốt yếu đã thúc đẩy cuộc đời ngài rằng: không có
bóng tối nào mà Ngôi Lời không chiếu soi ánh sáng của Người, không có sự cô đơn
nào mà Chúa Kitô không đến gặp gỡ chúng ta. Như chính Đức Bênêđíctô đã nói về Đức
giáo hoàng Gioan Phaolô II trong một bài diễn văn trước Lễ Giáng Sinh tại Giáo
triều Rôma năm 2005 “Đức Thánh Cha đã
trao tặng cho chúng ta những điều tuyệt vời; và điều tuyệt vời không kém là bài
học mà ngài đã truyền đạt cho chúng ta trong thời gian thinh lặng và đau khổ”.
Signore ti amo – Lạy Chúa, con yêu mến Chúa.
Nt. Anna Ngọc Diệp, OP
Dòng Đa Minh Thánh Tâm
Chuyển ngữ từ: oursundayvisitor.com (05. 01. 2023)
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
