CHƯƠNG TRÌNH DƯỚI ÁNH SÁNG LỜI CHÚA
CHÚA NHẬT 1 MÙA VỌNG NĂM B
BÀI 42: TỈNH
THỨC HAY CANH THỨC THEO KINH THÁNH
Lm. Gioan Nguyễn Thiên Minh, OP
và Nhóm Phiên Dịch Các giờ kinh Phụng vụ
WGPSG (01.12.2023) – Chúng ta đều quen thuộc với chu kỳ của năm tự nhiên khởi
đầu bằng mùa xuân, đó là thời gian của niềm hy vọng với những khởi điểm mới, những
nỗ lực mới để hy vọng cho một cuộc sống tốt đẹp hơn.
Trong đời sống đức tin, Hội Thánh cũng chia thời gian thành năm Phụng vụ, và khởi đầu là Mùa Vọng. Cử hành Phụng vụ Mùa Vọng, một lần nữa Hội Thánh sống nhiệt thành hơn niềm mong đợi Đấng Mê-si-a : vừa thông hiệp với sự chuẩn bị lâu dài trong lịch sử khi dân Chúa đón chờ Đức Ki-tô đến lần thứ nhất, vừa nhắc nhở các tín hữu canh tân lòng sốt sắng đón chờ Người đến lần thứ hai. Mỗi năm chúng ta lại bắt đầu một khởi điểm mới, nhưng khởi điểm sau phải cao hơn và sâu xa hơn khởi điểm trước. Khởi đầu Mùa Vọng, Hội Thánh luôn nhắc lại lời kêu gọi của Chúa Giê-su : “Hãy tỉnh thức”. Có thể nói đó là chủ đề quan trọng trong Mùa Vọng và chúng ta cùng tìm hiểu xem Kinh Thánh nói gì về sự tỉnh thức.
1. Ý nghĩa của từ tỉnh thức
Đoạn Tin Mừng của Chúa Nhật I
Mùa Vọng năm B được trích trong Tin Mừng theo thánh Mác-cô 13,33-37. Đó là lời
kêu gọi của Chúa Giê-su “Hãy tỉnh thức”, và để minh hoạ cho lời kêu gọi, Chúa
Giê-su đưa ra một dụ ngôn ngắn, về một chủ nhà có việc phải đi xa, ông đã cắt đặt
cho các đầy tớ, người nào việc nấy, riêng người giữ cửa được căn dặn kỹ hơn rằng
anh ta phải tỉnh thức. Điều đó không có nghĩa là chỉ người giữ cửa mới phải tỉnh
thức, vì sau cùng Chúa nhấn mạnh : “Điều Thầy nói với anh em đây, Thầy
cũng nói với hết thảy mọi người là : phải tỉnh thức !” (c.
37). Chỉ trong 5 câu ngắn ngủi, từ “tỉnh thức” được nhắc đến 4 lần cho
thấy từ này là trọng tâm của đoạn văn. Tác giả Mác-cô dùng 2 từ khác
nhau : an-ruyp-ne-ô (ἀγρυπνέω) ở câu 33 ;
và grê-go-re-ô (γρηγορέω) cc. 34.35.37. Chúng ta sẽ tìm
hiểu ý nghĩa của mỗi từ :
a) Động từ an-ruyp-ne-ô (ἀγρυπνέω) trong câu 33 bởi danh từ an-ruyp-ni-a (ἀγρυπνία),
gồm hai từ : an-ros (ἀγρος) nghĩa là cánh đồng ;
và huyp-nos (ὑπνος) nghĩa là giấc ngủ, (có lẽ ám chỉ đến các mục
đồng thức canh bầy vật ngoài đồng như trong trình thuật đêm giáng sinh (x. Lc
2,8) ; từ ghép này có nghĩa là sự mất ngủ, thức trắng đêm (x.
2 Cr 6,5 ; 11,27), và cũng có nghĩa là sự canh giữ, sự chăm sóc, sự tỉnh
thức. Từ này chỉ gặp 6 lần trong Tân Ước.
b) Từ grê-go-re-ô (γρηγορέω) được dùng 22 lần, trong đó 10 lần ở
thể mệnh lệnh (x. Mt 24,42 ; 25,13 ; Mc 13,35.37 ; 14,34…).
Nghĩa của từ này cũng giống với từ trên, trước hết là đừng ngủ nghĩa
là : tỉnh thức, canh thức. Trong
vườn Ghết-sê-ma-ni, Chúa Giê-su thấy các môn đệ đang ngủ thì Người nói : “Anh
em không thể canh thức với Thầy một giờ sao ?” (Mt
26,40.41 ; Mc 14,34.37.38).
Từ grê-go-re-ô còn
hiểu theo nghĩa bóng : hãy cảnh giác,
hãy thận trọng dù vẫn dịch theo nghĩa trên,
như câu nói của Chúa Giê-su : “Anh em hãy canh thức và cầu nguyện,
để khỏi lâm vào cơn cám dỗ. Vì tinh thần thì hăng say, nhưng thể xác lại yếu
hèn” (Mt 26,41; Mc 14,38). Nội dung của câu nói cho ta hiểu canh thức chính
là phải thận trọng, cảnh giác trước những mưu chước của ma quỷ
muốn lôi kéo các môn đệ sa vào cơn cám dỗ.
Đi xa hơn nữa, thánh Phao-lô
nhắc các tín hữu Thê-xa-lô-ni-ca : “Đức Giê-su Ki-tô, Chúa chúng ta, Đấng
đã chết vì chúng ta, để dầu thức hay ngủ , chúng ta cùng sống
với Người”, ở đây thánh Phao-lô dùng kiểu đối chữ thức hay
ngủ đối với sống và chết. Từ grê-go-re-ô do
bởi động từ egeirô (ἐγειρω) có nghĩa là trỗi dậy được
dùng để nói về việc Chúa Giê-su sống lại (x. Mt 16,21; 28,6.7 ; Ga
2,18 ; Ep 1,20...). Theo Kinh Thánh cái chết là một giấc ngủ (x. Ga
11,11-13), thì sống lại là chỗi dậy, tỉnh lại, thức dậy, tỉnh thức.
Khi đưa ra mệnh lệnh “phải
tỉnh thức”, Chúa Giê-su thấy trước các môn đệ và tất cả những ai theo Người,
luôn luôn có nguy cơ bị chao đảo trước những cám dỗ của những lợi lộc vật chất,
những hào nhoáng của trần gian, cũng như bao nhiêu cạm bẫy do ma quỷ khôn khéo
sắp đặt. Từ grê-go-re-ô biểu thị sự kiên trì vững vàng và can
đảm trong đức tin (x. 1 Cr 16,13).
2. Phải sống tinh thần tỉnh
thức thế nào ?
Tỉnh thức là đặc tính của
thái độ người môn đệ Đức Giê-su, cũng là của mọi tín hữu, đang mong chờ ngày
Người trở lại. Tỉnh thức trước tiên là phải giữ mình để không bị ảnh hưởng bởi
những khoái lạc và của cải trần thế, làm cho tâm hồn ra u mê tối tăm, không còn
tỉnh táo để sẵn sàng đón Chúa đến. Bởi vì, như Chúa đã nhiều lần cảnh báo rằng
Người sẽ đến bất chợt, như kẻ trộm vào nhà lúc đêm khuya (x. Mt 24,43-44), như
chủ nhà trở về bất ngờ không báo trước (x. Mc 13,35), như chiếc lưới bất thần
chụp xuống đầu (x. Lc 21,34). Tỉnh thức không chỉ là thái độ thụ động, mà còn
phải có những nỗ lực bản thân, như những cô trinh nữ khôn ngoan biết chuẩn bị
đèn và dầu đầy đủ để không bị “lỡ tàu” khi chàng rể đến (x. Mt 25,1-13). Được
Chúa Giê-su uỷ thác, Hội Thánh cũng luôn nhắc nhở các tín hữu phải luôn tỉnh thức,
không chỉ trong Mùa Vọng, mà phải thực hành trong suốt cuộc sống, vì
chúng ta không biết ngày và giờ, nên theo lời Chúa dạy, chúng ta luôn phải tỉnh
thức, để khi dòng đời độc nhất của sự sống trần thế của chúng ta chấm dứt,
chúng ta xứng đáng vào dự tiệc cưới với Người và được kể vào số những người được
chúc phúc và được thừa hưởng Vương Quốc (Hiến chế GH § 48).
Với sự phát triển lớn mạnh của
khoa học kỹ thuật ngày nay, Hội Thánh không thể không khuyến cáo các tín hữu “hãy
cảnh giác, hãy thận trọng (grê-go-re-ô)” tức là phải tỉnh thức
đối với các phương tiện truyền thông. Vì với những truyền thông thiếu xác thực,
không lành mạnh làm tổn hại lương tâm ngay lành, làm suy giảm đức tin, thì các
tín hữu phải tỉnh thức và xa tránh (x. Sắc lệnh Inter
mirifica § 5 ; GLHTCG 2496).
Lối sống hưởng thụ và tiện
nghi vật chất cũng phát sinh những cách suy nghĩ của “trần gian này” mà người
tín hữu phải tỉnh thức để không bị lây nhiễm, chẳng hạn :
- Chủ trương rằng chỉ những
gì lý trí và khoa học chứng minh được mới là chân lý.
- Đề cao giá trị của sản xuất
và lợi nhuận để phi bác giá trị của việc cầu nguyện và đời sống tinh thần, cho
đó là phi sản xuất.
- Từ quan niệm sai lầm đó mà
nhiều người coi cầu nguyện là trốn chạy khỏi cuộc đời. Tuy nhiên, lệnh truyền của
Chúa Giê-su là phải tỉnh thức luôn đi đôi với việc cầu
nguyện (x. Mt 26,41; Mc 14,38). Bởi vì chính nhờ tỉnh thức trong
việc cầu nguyện mà người tín hữu mới không sa chước cám dỗ (x. Lc 22, 40.46).
Kết luận
Khởi đầu Mùa Vọng, Hội Thánh
nhắc nhở các tín hữu thực thi lệnh truyền của Chúa Giê-su là phải tỉnh
thức để sẵn sàng đón Chúa đến. Chúa đến thế nào và khi nào Chúa đến ?
Điều đó nằm trong ý định của Chúa, phần chúng ta là phải chu toàn bổn phận
mà Chúa đã chỉ định cho mỗi người một việc (Mc 13, 34). Trong
Hội Thánh có nhiều bậc sống : từ các mục tử đến các tín hữu giáo dân,
nhưng vì mỗi người một việc nên mỗi người phải tỉnh thức, canh
thức theo cách riêng của mình, để khi Chúa đến, Người không phải buồn phiền,
như khi thấy các môn đệ ngủ say trong lúc Người phải chiến đấu trong cơn hấp hối
nơi vườn Ghết-sê-ma-ni (x. Mc 14,33-41).
Chúng ta dùng lời Thánh vịnh
sau đây để nói lên niềm hạnh phúc của những người luôn tìm kiếm Chúa và luôn
tuân giữ mệnh lệnh Chúa truyền, đó là cách sống tinh thần tỉnh thức :
Hạnh phúc thay kẻ tuân
hành ý Chúa,
hết lòng hết dạ kiếm tìm
Người.
Họ không làm điều ác,
nhưng cứ đường lối Chúa mà
đi.
Vâng lạy Chúa, Ngài đã ban
huấn lệnh,
truyền chúng con tuân giữ
vẹn toàn.
Ước mong sao con hằng vững
bước
theo thánh chỉ Ngài ban.
Để con không xấu hổ
khi nhìn lại các mệnh lệnh
của Ngài.
Con thành tâm dâng lời cảm
tạ
vì được biết những quyết định
công minh.
Thánh chỉ Ngài, con xin
tuân giữ,
xin Ngài đừng nỡ bỏ rơi
con. (Tv 119,1-8)
Nguồn: tgpsaigon.net
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
