CHƯƠNG TRÌNH DƯỚI ÁNH SÁNG LỜI CHÚA
CHÚA NHẬT 1
MÙA CHAY NĂM B
BÀI 55: “HOANG
ĐỊA” & Ý NGHĨA CỦA “HOANG ĐỊA” TRONG KINH THÁNH
Linh mục Gioan Nguyễn Thiên Minh, OP
và Nhóm Phiên Dịch Các giờ kinh Phụng vụ
WGPSG (15.02.2024) – Kính thưa quý
ông bà và anh chị em,
Mặc dù chúng ta còn đang ở
trong những ngày đầu Năm Mới là quãng thời gian của lễ hội và vui chơi như cách
mà người ta quen ví : “Tháng Giêng là tháng ăn chơi”, tuy nhiên ngay chính
quãng thời gian “vui chơi” đó, thì Hội Thánh lại mời gọi con cái mình bước vào
Mùa Chay Thánh, còn được xem là quãng thời gian “đi vào hoang địa” để bắt đầu
cho một “cuộc chiến đấu thiêng liêng” trường kỳ và gian khổ. Và một cách cụ thể,
trong bài Tin Mừng Chúa Nhật thứ nhất Mùa Chay này, thánh Mác-cô sẽ cho chúng
ta biết việc Chúa Giê-su được Thần Khí thúc đẩy vào ở trong hoang địa suốt bốn
mươi ngày, chịu Xa-tan cám dỗ, sống giữa loài dã thú và có các thiên sứ hầu hạ
(Mc 1,12-13).
Nhưng “hoang địa” là
gì ? Nó ở đâu ? Tại sao Hội Thánh lại mời gọi chúng ta đi vào
đó ? Trong buổi học hỏi Kinh Thánh hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm
câu trả lời cho những vấn đề đặt ra ở trên, để từ đó chúng ta có thể mạnh dạn
đi vào “hoang địa” và có được quãng thời gian ân sủng của Mùa Chay Thánh này.
I. Ý nghĩa của “hoang địa”
hay “sa mạc” trong Kinh Thánh
1. Thuật từ “hoang địa”
hay “sa mạc”
Kinh Thánh đề cập đến các thuật
từ “hoang địa”, “sa mạc”, “hoang mạc”, “vùng đất hoang”, “đồng vắng”,
“nơi hoang vắng”, “nơi thanh vắng” … khoảng 300 lần. Sở dĩ Kinh Thánh
nhiều lần đề cập đến các thuật từ này là vì ký ức sâu đậm của dân Ít-ra-en
trong những năm họ phải “lang thang trong sa mạc”. Những trải nghiệm của họ về
khung cảnh hoang vu, về những lúc đói khát, về những cuộc tìm kiếm Thiên Chúa,
về những cuộc chiến đẫm máu để sinh tồn và tiến về Đất Hứa … tất cả đã in
sâu trong tâm trí dân Ít-ra-en không thể phai nhạt. Và để chỉ những nơi như thế,
các bản văn Kinh Thánh Híp-ri thì dùng các thuật từ như :
+ Thuật từ miđ-bar [מִדְבָּר] hiểu là “hoang địa” hay “sa
mạc” (x. St 16,7 ; 21,14.20.21 ; 36,24 ; 37,22 ;
Xh 3,18 ; 5,1.3 ; 7,16 ; 8,23 ; 19,2 ; Lv 7,38 ;
16,22 ; Ds 1,1.19).
+ Thuật từ a-ra-bah [עֲרָבָה] hiểu là “vùng đất hoang vu”, “đồng
vắng” (x. G 24,5 ; 39,6 ; Is 35,1 ; Gr 2,6 ;
31,26).
+ Thuật từ si-yah (צִיָּה) hiểu là “vùng đất khô cằn không
có nước”, “hoang mạc” (Is 35,1).
Chẳng hạn như khi ngôn sứ
I-sai-a đã từng loan báo niềm vui Thiên Sai cho dân Ít-ra-en, ông đã dùng cả ba
thuật từ trên : “Vui lên nào, hỡi sa
mạc [mid-bar] và đồng khô cỏ cháy [si-yah], vùng đất
hoang [a-ra-bah], hãy mừng rỡ trổ bông” (Is 35,1).
Trong khi đó các bản văn Kinh
Thánh bằng tiếng Hy-lạp thì dùng thuật từ ê-re-mos [ἔρημος] để
chỉ đến những vùng đất hoang vu, khô cằn này (x. Mc 1,12.35 ;
6,31.32 ; Mt 4,1 ; 11,7 ; 14,13 ; Lc 4,42 ;
7,24 ; Cv 21,38 ; Kh 12,6.14 ; 17,3).
Như vậy, những thuật từ
Híp-ri cũng như Hy-lạp trên đây đều được các tác giả Sách Thánh dùng để chỉ đến
những khu vực hoang vu không có những điều kiện thích hợp cho con người sinh sống.
2. Những “hoang địa”
hay “sa mạc” được đề cập trong Kinh Thánh
Một số khu vực “hoang địa”
hay “sa mạc” cụ thể được đề cập trong Kinh Thánh, như :
+ Sa mạc Bơ-e Se-va thuộc khu
vực cực nam của đất Ca-na-an, nơi mà bà Ha-ga sau khi bị đuổi khỏi nhà ông
Áp-ra-ham, bà đã bồng cậu Ít-ma-en lang thang trong đó (x. St 21,14). Phần đất
này về sau được chia cho chi tộc Si-mê-ôn (x. Gs 19,1-9).
+ Sa mạc Sua nằm ở phía bắc
bán đảo Xi-nai chắn ngang tuyến đường nối liến Ai-cập với đất Ca-na-an, vì thế
ngay từ những ngày đầu ra khỏi Ai-cập, thì dân Ít-ra-en đã gặp phải thử thách lớn
khi họ lang thang suốt ba ngày trong sa mạc này mà không tìm được nước uống (x.
Xh 15,22).
+ Sa mạc Xi-nai nằm về phía cực
nam của bán đảo Xi-nai, đối diện với núi Xi-nai, nơi Thiên Chúa ban cho dân
Ít-ra-en Mười Điều Răn và ký giao ước với họ để trở thành dân của Thiên Chúa
(x. Xh 19,2 ; Lv 7,38 ; Ds 1,1.19 ; 3,4).
+ Sa mạc Pa-ran nằm về phía
đông nam đất Ca-đê, nơi ông Mô-sê đã sai các thám tử đi thám thính đất Ca-na-an
(x. Ds 13,3), tuy nhiên sau khi nghe các thám tử trở về bảo rằng đó là vùng đất
của những người khổng lồ thì toàn dân Ít-ra-en đã nổi loạn định sát hại ông
Mô-sê và ông A-ha-ron, khiến Đức Chúa bừng bừng nổi giận muốn tiêu diệt họ (x.
Ds 14,10-12).
+ Sa mạc Xin nằm về phía đông
bắc đất Ca-đê, nơi ông Mô-sê đã dùng gậy gõ vào một tảng đá khiến nước trào ra
thành mạch nước Mơ-ri-va cho dân Ít-ra-en dùng (x. Xh 17,1 ; Ds 27,14).
Tất cả những sa mạc này đều
là những sa mạc mà dân Ít-ra-en đã phải đương đầu trong hành trình bốn mươi năm
tiến về Đất Hứa.
II. Ý nghĩa biểu tượng của
“hoang địa” hay “sa mạc”
Như đã nói, “hoang địa” hay
“sa mạc” có thể xem là một chủ đề quan trọng trong Kinh Thánh, vì sau khi Thiên
Chúa giải thoát dân Ít-ra-en khỏi ách nô lệ ở Ai-cập, thì Thiên Chúa không đưa
họ đi thẳng vào Đất Hứa, mà Thiên Chúa lại chọn đưa họ đi vào trong đồng vắng
suốt 40 năm. Và chúng ta có thể đặt câu hỏi : “Tại sao Thiên Chúa lại làm
như thế ?” Hẳn là Thiên Chúa phải có một kế hoạch nào đó dành cho dân của
Chúa, vì thế việc khám phá ý nghĩa của “sa mạc” có thể giúp chúng ta có cái
nhìn sâu sắc hơn về hành trình tâm linh của mỗi người.
1. “Hoang địa” là nơi gặp
gỡ và trò chuyện
Như đã biết, hành trình bốn
mươi năm về Đất Hứa của dân Ít-ra-en hầu như đi trong “hoang địa”, nơi mà họ
luôn phải đối diện với mọi khó khăn thử thách, và “hoang địa” vốn là một nơi vô
vọng như thế nhưng đã được Thiên Chúa dùng để làm nơi Người trò chuyện với dân
Người.
Không những vậy Kinh Thánh
còn kể cho chúng ta biết chính tại những nơi hoang vắng như thế, Thiên Chúa đã
gặp gỡ và trò chuyện riêng với những người mà Chúa muốn tuyển chọn để trao sứ vụ
cho họ. Chẳng hạn như :
+ Thiên Chúa trò chuyện với
ông Mô-sê khi ông diện kiến Thiên Chúa nơi bụi gai cháy bừng bừng trên núi
Khô-rếp trong vùng hoang địa. Đó cũng là nơi Thiên Chúa cho ông biết danh của
Ngài, đồng thời Thiên Chúa giao phó cho ông sứ mạng giải thoát Ít-ra-en khỏi
Ai-cập (x. Xh 3,1-10).
+ Khi ngôn sứ Ê-li-a chạy vào
sa mạc để trốn tránh sự truy sát của bà hoàng hậu I-dơ-ven, thì Thiên Chúa đã
xuất hiện trong cơn gió hiu hiu để trò chuyện với ngôn sứ, và trao cho ông sứ vụ
xức dầu phong vương cho các vua A-ram và Ít-ra-en (1 V 19,12b-16).
Mỗi câu chuyện trên đều chất
chứa những điều kỳ diệu. Thiên Chúa xuất hiện để gặp gỡ, trò chuyện và trao sứ
vụ cho mỗi người trong nơi hoang vắng, giữa những thời điểm có thể nói là hết sức
khó khăn, hiểm nguy và kiệt sức của họ.
2. “Hoang địa” là nơi
Thiên Chúa bày tỏ sự quan phòng của Người
Điều đáng ngạc nhiên là
“hoang địa” vốn là nơi cằn cỗi lại trở thành nơi dồi dào ơn thánh Chúa. Kinh
Thánh chứa đầy những câu chuyện về việc Thiên Chúa cung cấp thực phẩm, nước uống
một cách kỳ diệu để nuôi dân (x. Xh 16,26.35 ; 17,6), và qua đó minh chứng
lòng “yêu thương và thành tín” của Thiên Chúa, cũng như trình bày quyền năng vô
song của Người trong việc đáp ứng nhu cầu của con người trong bất kỳ hoàn cảnh
nào, môi trường nào. Theo đó, chúng ta có thể tin tưởng mãnh liệt rằng cho dù
“hoang địa” của chúng ta có khắc nghiệt và cằn cỗi đến đâu, thì vẫn luôn có
Thiên Chúa ở đó chờ đợi để chu cấp cho chúng ta.
Kính thưa quý ông bà và anh
chị em,
Như vậy, chúng ta đã tìm hiểu
đôi nét về ý nghĩa của hạn từ “hoang địa” hay “sa mạc” và ý nghĩa biểu tượng của
nó trong Kinh Thánh. Theo đó, kể từ hành trình lang thang trong sa mạc của dân
Ít-ra-en đến cuộc thử thách Đức Giê-su chịu trong hoang địa, tất cả đều cho
chúng ta thấy sức mạnh biến đổi của sự cô tịch nơi hoang địa, nơi mà con người
có thể gặp gỡ và trò chuyện với Thiên Chúa, đồng thời đó cũng là nơi mà con người
nhận biết được sự quan phòng của Thiên Chúa. Vậy, khi Hội Thánh mời gọi con cái
mình đi vào “hoang địa” trong Mùa Chay Thánh, là Hội Thánh muốn chúng ta hãy ôm
lấy “hoang địa” cuộc đời này bằng đức tin, vì bên trong sự rộng lớn hoang tàn của
nó vẫn ẩn chứa vô số ý nghĩa về sự gặp gỡ, trò chuyện với Thiên Chúa, nhờ đó
chúng ta có thể nhận ra ý Chúa muốn nơi cuộc đời của mình mà can đảm tiến bước.
Cầu nguyện :
Hãy đến đây ta reo hò mừng
CHÚA,
tung hô Người là Núi Đá độ
trì ta,
vào trước Thánh Nhan dâng
lời cảm tạ,
cùng tung hô theo điệu hát
cung đàn.
Bởi ĐỨC CHÚA là Chúa Trời
cao cả,
là Đại Vương trổi vượt chư
thần,
nắm trong tay bao vực sâu
lòng đất,
giữ chủ quyền muôn ngọn
núi vút cao.
Đại dương Chúa đã tạo
thành là của Chúa,
lục địa do tay Người nhào
nắn cũng thuộc về Người.
Hãy vào đây ta cúi mình phủ
phục,
quỳ trước tôn nhan CHÚA là
Đấng dựng nên ta.
Bởi chính Người là Thiên
Chúa ta thờ,
còn ta là dân Người lãnh đạo,
là đoàn chiên tay Người dẫn
dắt.
Ngày hôm nay, ước gì anh
em nghe tiếng Chúa !
[Người phán] : “Các
ngươi chớ cứng lòng
như tại Mơ-ri-va, như ngày
ở Ma-xa trong sa mạc,
nơi tổ phụ các ngươi đã từng
thách thức
và dám thử thách Ta, dù đã
thấy những việc Ta làm.
Suốt bốn mươi năm, dòng giống
này làm Ta chán ngán,
Ta đã nói : Đây là
dân tâm hồn lầm lạc,
chúng nào biết đến đường lối
của Ta,
nên Ta mới thịnh nộ thề rằng :
Chúng sẽ không được vào chốn
yên nghỉ của Ta.” (Tv 95,1-11)
Nguồn: tgpsaigon.net
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
