AĐAM VÀ EVÀ CÓ THẬT HAY KHÔNG?
Nữ
tu Agnès Cảnh Tuyết, O.P
WGPHP (13.09.2023) - Khi đọc trình thuật về tạo dựng
Ađam và Evà, có thể người ta sẽ thắc mắc: Ađam có thật hay không, Evà có thật
hay không? Đừng ngây thơ nghĩ rằng Thiên Chúa ngồi đó, nhào đất rồi nặn ra
Ađam; sau đó rút xương sườn của ông và làm ra bà Evà. Cũng đừng vội kết luận
Sáng Thế chương 2 là phản khoa học, là đi ngược với thuyết tiến hóa của Darwin.
Làm như thế là chúng ta đã lầm về thể văn của trình thuật tạo dựng.
Khái niệm “sự thật” - thể loại văn chương
Liên quan đến vấn nạn “Những điều được viết trong Kinh Thánh có thật hay
không?” tài liệu Ủy ban Kinh Thánh Giáo Hoàng đã bàn đến khái niệm về “sự
thật” trong các thể loại văn chương[1].
Chúng ta biết sự thật chứa đựng trong một cuốn tiểu thuyết thì khác
xa với sự thật được trình bày trong cuốn sách giáo khoa về vật lý. Thi ca trữ
tình không mô tả sự việc như một bài ký sự hay khoa học.
Hãy lấy câu chuyện ngụ ngôn “Con cáo và chùm nho” của Jean
de La Fontaine, được chuyển thành thơ (bản dịch của Nguyễn Đình):
“Cáo kia dù trắng hay đen.
Vẫn phường khoác lác vẫn tên bịp đời.
Đói meo tưởng chết tới nơi.
Giàn cao trông thấy nho tươi ngon lành.
Nho chín mọng phơi mình đỏ chót.
Gã phong lưu nước bọt chảy dài.
Không với tới, gã chê bai:
- Nho xanh chỉ xứng miệng loài phàm phu!
Than phiền phỏng ích hơn ru?”.
Đúng là chẳng có con cáo nào trong thực tế biết suy nghĩ như vậy cả,
nhưng ngụ ngôn “Con cáo và chùm nho” đã truyền tải một thông điệp rất thật: một
số người khi không thể có được thứ mình mong muốn liền nói thứ đó không ra gì.
Thực chất là vì mình không đủ khả năng để có nó, đành viện cớ để che đậy sự thất
vọng của mình, đó là lừa dối chính mình.
Chúng ta có thể dùng kiểu nói của Cha Charpentier với khái niệm “chính
xác” (exact) và “thực” (vrai)[2] để
diễn tả vấn đề. “Chính xác” thì không có con cáo nào biết
suy nghĩ như con cáo của Lafontaine; nhưng “thực”, bởi vì câu chuyện ngụ ngôn
phản ánh đúng tâm trạng của thói đời, khi không ăn được thì đạp đổ.
Chúng ta quen với câu thơ của Hàn Mạc Tử (trong bài thơ Trăng
vàng trăng ngọc), được chuyển thành lời nhạc: “Ai mua trăng tôi bán
trăng cho, chẳng bán tình duyên, ước hẹn hò...”. Không ai thắc
mắc: tại sao Hàn Mạc Tử lại rao bán trăng, như thể ông sở hữu riêng vầng trăng
để rao bán? Bởi chúng ta biết đó là thơ, chúng ta đọc nó theo thể loại thơ và
không đọc nó như thể văn nghiên cứu về thiên văn.
Cũng vậy, Kinh Thánh chứa đựng sự thật, nhưng sự thật đó được trình bày
dưới những thể văn không phải là loại ký sự lịch sử hay thông tin khoa học. Vì
thế đừng tìm trong Kinh Thánh những đối chiếu về lịch sử, hay khoa học; vì mục
đích của tác giả Kinh Thánh là truyền tải thông điệp niềm tin.
Ađam và Evà có thật hay không?
Khi đọc trình thuật về tạo dựng Ađam và Evà, có
thể người ta sẽ thắc mắc: Ađam có thật hay không, Evà có thật hay không?
Đừng ngây thơ nghĩ rằng Thiên Chúa ngồi đó, nhào đất rồi nặn ra Ađam; sau đó
rút xương sườn của ông và làm ra bà Evà. Cũng đừng vội kết luận Sáng Thế chương
2 là phản khoa học, là đi ngược với thuyết tiến hóa của Darwin. Làm như thế là
chúng ta đã lầm về thể văn của trình thuật tạo dựng.
Nói rằng Thiên Chúa lấy bụi đất nặn ra con người rồi thổi sinh khí
vào lỗ mũi là khẳng định Thiên Chúa là Đấng Sáng Tạo Duy Nhất, và con người
là thụ tạo. Mặt khác, cách nói này còn mạc khải một sự thật về thân phận
con người: vừa thấp hèn vừa cao cả. Mang thân phận cát bụi, là xác đất vật hèn,
yếu đuối và mong manh, nhưng con người không chỉ là vật chất, con người còn có
phần thượng, phần linh thiêng vì mang trong mình hơi thở của Thiên Chúa. Vượt
trên những gì là hữu hình, có thể nắm bắt được qua thân xác, con người còn là một
huyền nhiệm (không thể nắm bắt hết mà phải khám phá luôn mãi không thể biết hết
bên trong tâm hồn họ).
Chúng ta có thể suy niệm thêm: mang trong mình hơi thở của Thiên Chúa
(x. St 2,7), con người luôn khắc khoải hướng về Thiên Chúa. Khát vọng này được
phú bẩm cho tất cả mọi người, không trừ một ai, dù là người tin hay không tin,
cho dù người ta không biết để gọi đúng tên nó. Tuy nhiên, vì là bụi đất (x. St
2,7) với bao giới hạn và mê lầm, con người có nguy cơ tự lừa dối mình khi đi
tìm những cứu cánh trong cõi phàm trần này. Nhưng trong sâu thẳm, nỗi khắc khoải
tìm về cõi vĩnh hằng vẫn gõ cửa không ngơi trong lòng con người (ý tưởng lời của
Thánh Augustinô chuyển thành nhạc: “Trái tim con còn mãi băn khoăn cho
đến khi nào nghỉ yên trong Chúa, đến khi nào Chúa gọi con về...”).
Chúng ta dùng lại từ “chính xác” và “thực” để nói về trình thuật tạo dựng
Ađam và Evà:
Nếu “chính xác” được hiểu theo cách của khoa học, thì chuyện nhân loại
đã xuất hiện trên trái đất, theo cách mà Kinh Thánh miêu tả về Ađam, Evà, thì
không phù hợp. Trình thuật tạo dựng trong Sách Sáng Thế không phải là bản thông
tin khoa học về sự xuất hiện của những con người đầu tiên trên trái đất, đó là
công việc của khoa học. Đừng tìm trong Kinh Thánh những điều mà Kinh
Thánh không có ý nói tới. Mục đích của Kinh Thánh là truyền tải thông điệp niềm
tin[3].
Nhưng nếu nói về “thực”, thì trình thuật tạo dựng Ađam và Eva lại rất thực.
Trình thuật sáng tạo trả lời một cách xác quyết cho những câu hỏi căn bản của
niềm tin: có Thiên Chúa hay không? Thiên Chúa là ai? Và con người là ai? Thay
vì tuyên xưng bằng lời, trình thuật sáng tạo Ađam và Evà đã dùng hình ảnh bình
dân, sống động, diễn tả chính xác những điều căn bản của niềm tin, rằng: có một
Thiên Chúa Duy Nhất, Ngài là Đấng Sáng Tạo, và con người là thụ tạo. Con người
hay những người đầu tiên được Thiên Chúa dựng nên đó, Kinh Thánh gọi tên là
Ađam, Evà.
Nguồn: gphaiphong.org (13.09.2023)
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
