65 NĂM TRƯỚC ĐỨC GIÁO HOÀNG GIOAN XXIII CÔNG BỐ
MỞ CÔNG ĐỒNG VATICAN II
Camille
Dalmas
WGPSG (25.01.2024) - Vào
ngày 25 tháng 1 năm 1959, khi vừa được bầu chọn, Đức Giáo Hoàng Gioan
XXIII đã khiến Giáo triều Rôma ngạc nhiên khi công bố dự án aggiornamento (canh
tân) Giáo hội.
“Thưa các anh em đáng kính và các con thân mến, lòng đầy xúc động nhưng
với một quyết tâm khiêm tốn, chúng tôi đề nghị triệu tập một công nghị Giáo phận
Roma và một Công đồng chung cho Giáo hội hoàn vũ”.
Một thông báo bất ngờ
Chính với những lời này mà Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII đã công bố kế hoạch
khai mạc Công đồng Vatican II. Nó được đón nhận bằng sự im lặng sửng sốt của
17 vị Hồng y có mặt trong phòng họp của đan viện Biển Đức tại đền thờ Thánh
Phaolô Ngoại Thành. Đó thực sự là một cú sốc: không một Hồng y nào vỗ tay
cả.
Vào dịp lễ Thánh Phaolô Tông đồ Trở Lại, ngày 25.1.1959, Đức Thánh Cha
đã đến Vương cung Thánh đường Thánh Phaolô Ngoại Thành để tham dự bế mạc tuần cầu
nguyện cho sự hiệp nhất các Kitô hữu. Sau đó, ngài tham dự thánh lễ do tu viện
trưởng tu viện Biển Đức cạnh vương cung thánh đường chủ sự, trước khi cùng với
17 vị Hồng y có mặt tại phòng họp của tu viện.
Sau khi nghe phần trình bày về tình hình Giáo phận Rôma của Đức Hồng
Y Vicar Clemente Micara, Đức Giáo Hoàng, người được bầu chỉ ba tháng trước đó,
đã có diễn từ tới các vị đứng đầu các thánh bộ của Giáo triều Rôma.
Khẳng định “trách nhiệm kép của mình với tư cách là Giám mục Rôma và Mục
tử của Giáo hội hoàn vũ”, ngài bày tỏ mong muốn có “sự tương ứng rõ ràng và dứt
khoát của triều đại giáo hoàng mới với các nhu cầu tâm linh của thời
đại hiện nay”.
Thời thế thay đổi và những thách thức mới
Đức Giám mục Rôma tiếp tục mô tả những tác động của quá trình đô thị hóa
đối với thủ đô nước Ý, nơi đã trở thành “một tổ ong thực sự của con người, từ
đó phát sinh ra những tiếng nói bối rối không ngừng nghỉ”, một dấu hiệu của những
thay đổi đang biến đổi xã hội và thế giới trong thời kỳ hậu chiến. Trong khi thừa
nhận rằng có những nơi “ân sủng của Chúa Kitô tiếp tục nhân lên hoa trái”, ngài
bày tỏ nỗi buồn trước “sự lạm dụng và thỏa hiệp quyền tự do của con người”.
Trong những năm đó, khi Ý và phương Tây đang trải qua thời kỳ bùng nổ
kinh tế và sự ra đời của xã hội tiêu dùng, Đức Thánh Cha than thở khi thấy con
người hiện đại “hoàn toàn theo đuổi cái gọi là của cải trần thế”, được tôn vinh
bởi “sự tiến bộ của công nghệ hiện đại”.
Người kế vị Thánh Phêrô lập luận rằng những diễn biến này gây “tổn hại
nghiêm trọng” đối với những gì đã tạo nên “sức mạnh phản kháng của Giáo hội và
con cái Giáo hội” trước nguy cơ “chia rẽ tai hại và chết người”, “sự suy đồi về
tinh thần và đạo đức”, và “sự hủy diệt của các quốc gia”.
Với suy nghĩ này, ngài kêu gọi mọi người “nhớ lại một số hình thức
cổ xưa của việc khẳng định giáo lý và những quy luật khôn ngoan về kỷ luật
giáo hội” đã sinh hoa trái trong lịch sử Giáo hội.
Sau đó, Đức Thánh Cha công bố khai mạc công đồng đại kết cho Giáo hội
hoàn vũ và Thượng Hội đồng cho Giáo phận Rôma. Ngài đặc biệt nhấn mạnh đến chiều
kích đại kết, xuất phát từ nhu cầu ngày càng tăng về sự hiệp nhất giữa các giáo
phái Kitô giáo.
Một thông báo sẽ định hình tương lai của Giáo hội
Hai sự kiện này, được linh hứng bởi “Thần Khí Chúa”, cũng sẽ dẫn tới “một
sự cập nhật đáng mong đợi và được chờ đợi từ lâu của Bộ Giáo luật [1917]”.
Trong cùng tinh thần đó, Đức Gioan XXIII thậm chí còn công bố “sắp ban hành” Bộ
Giáo luật của các Giáo hội Đông phương. Hai dự án này đã không thành hiện thực
cho đến rất lâu sau đó, nhiều năm sau Công đồng Vatican II (1962-1965): Thật vậy,
phải đến năm 1983, Bộ Giáo luật mới được ban hành, và đến năm 1990, Bộ Giáo luật
của các Giáo hội Đông phương mới được ban hành.
Cuối cùng, Đức Thánh Cha yêu cầu các hồng y hãy ủng hộ và tin tưởng, đồng
thời kêu gọi các vị giữ kín. Nhưng một thông cáo dài 20 dòng cuối cùng đã
được Tòa Thánh công bố vài giờ sau đó. Thông tin đã được tất cả các tờ báo săn
đón, mặc dù không phải lúc nào các nhà báo lúc đó cũng hiểu được ý nghĩa của
hành động này.
“Đức Gioan XXIII rõ ràng vẫn chưa hết làm chúng ta ngạc nhiên”, tu sĩ
Dòng Tên Robert Rouquette nhận xét trên tạp chí Études số
tháng 3 năm 1959, chỉ ra sự mỉa mai của những người tuyên bố Đức Gioan XXIII
là “một giáo hoàng chuyển tiếp, có thể cho Giáo hội nghỉ ngơi vài năm...”
Sau một thời gian dài chuẩn bị, Công đồng Vatican II đã khai mạc hai năm rưỡi sau đó, vào ngày 11 tháng 10 năm 1962.
Chuyển
ngữ: Tâm Bùi
Trích
từ: Aleteia.org (24.01.2024)
Nguồn: tgpsaigon.net (14.04.2023)
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
