“VÌ GIÁ TRỊ
THÀNH SỰ CỦA BÍ TÍCH, CÁC CÔNG THỨC VÀ CHẤT THỂ KHÔNG THỂ BỊ THAY ĐỔI”
Vatican
News
Vatican News (05.02.2024) - Đối diện
với tình trạng lạm dụng phụng vụ kéo dài, với Bản lưu ý “Gestis verbisque” (cử
chỉ và lời nói), Bộ Giáo lý Đức tin nhắc lại rằng những lời và yếu tố được thiết
lập trong nghi thức thiết yếu của mỗi bí tích không thể bị thay đổi, nếu không
bí tích sẽ không thành sự.
Bản lưu ý của Bộ Giáo
lý Đức tin được ban hành vào Thứ Bảy ngày 3 tháng 2 có tựa đề Gestis
Verbisque. Một văn bản, được các hồng y và các thành viên giám mục thảo luận
và phê chuẩn trong Phiên họp toàn thể gần đây của Bộ và do đó đã được Đức Thánh
Cha Phanxicô phê chuẩn, trong đó nhắc lại rằng các công thức và các yếu tố chất
thể được thiết lập trong nghi thức thiết yếu của bí tích không thể bị thay đổi
tuỳ ý nhân danh sự sáng tạo. Thực tế, khi làm như vậy, chính bí tích không
thành sự.
Phần trình bày của Đức Hồng Y
Fernández
Trong phần trình bày
tài liệu, Đức Hồng Y Victor Fernández, Bộ trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, giải thích
nguồn gốc của Bản lưu ý, cụ thể là do “sự gia tăng của các tình huống trong đó
các bí tích đã được cử hành bị buộc phải xác định là vô hiệu”, với những sửa đổi
“dẫn đến sự cần thiết phải tìm những người liên quan để lặp lại nghi thức của
bí tích Rửa tội hoặc Thêm sức và một số lượng đáng kể các tín hữu đã bày tỏ sự
lo lắng của họ một cách chính đáng”.
Ví dụ những thay đổi
trong công thức của bí tích Rửa tội như: “Tôi rửa tội cho anh/chị nhân danh Đấng
Tạo Hóa...” và “Nhân danh cha và mẹ..., chúng tôi rửa tội cho anh/chị”. Các trường
hợp cũng liên quan đến “một số linh mục đã được rửa tội bằng những công thức
thuộc loại này, và họ đã phát hiện cách đau khổ sự vô hiệu của bí tích Truyền
chức thánh và các bí tích được họ cử hành cho đến thời điểm đó”. Đức Hồng Y giải
thích rằng “trong khi ở các lĩnh vực khác của hoạt động mục vụ của Giáo hội có
không gian rộng rãi cho sự sáng tạo”, thì trong bối cảnh cử hành các bí tích,
điều này lại “biến thành một ‘ý định lèo lái’”. Đức Hồng Y Fernández kết luận bằng
cách nhắc lại rằng “các thừa tác viên chúng ta được yêu cầu phải có sức mạnh để
vượt qua cám dỗ coi mình là chủ nhân của Giáo hội” và ngài cũng nhắc rằng “các
tín hữu có quyền đón nhận các bí tích như Giáo hội quy định”.
Ưu tiên cho hành động của
Chúa
Bản lưu ý tín lý viết:
“Với những sự kiện và lời nói được nối kết mật thiết, Thiên Chúa mặc khải và thực
hiện kế hoạch cứu độ của Người cho mọi người nam nữ”. Thật không may “cần lưu ý
rằng việc cử hành phụng vụ, đặc biệt là các bí tích, không phải lúc nào cũng diễn
ra hoàn toàn trung thành với các nghi thức do Giáo hội quy định”. Tài liệu nhắc
lại rằng “Giáo hội, kể từ khi thành lập, đã đặc biệt quan tâm đến nhựa sống được
kín múc cho sự tồn tại và chứng tá của mình: Lời Chúa, được xác nhận bởi Thánh
Kinh và Thánh Truyền, cũng như các Bí tích được cử hành trong phụng vụ, qua đó
Giáo hội liên tục được đưa trở lại với mầu nhiệm Phục Sinh của Chúa Kitô”. Vì
lý do này, sự can thiệp của Huấn quyền vào các vấn đề bí tích “luôn được thúc đẩy
bởi mối quan tâm nền tảng về sự trung thành với mầu nhiệm được cử hành. Thật vậy,
Giáo hội có nhiệm vụ đảm bảo quyền ưu tiên cho hành động của Thiên Chúa và bảo
vệ sự hiệp nhất của Thân Mình Chúa Kitô trong những hành động không có gì sánh
bằng, bởi vì chúng thánh thiêng “trổi vượt” với hiệu quả được bảo đảm bởi hành
động tư tế của Đức Kitô”. Giáo hội cũng “nhận thức rằng việc quản lý ân sủng của
Thiên Chúa không có nghĩa là chiếm hữu nó, nhưng là trở thành một công cụ của
Chúa Thánh Thần trong việc thông truyền hồng ân của Chúa Kitô Phục sinh. Đặc biệt,
Giáo Hội biết rằng năng quyền của Giáo Hội liên quan đến các bí tích dừng lại
trước bản chất của các bí tích” và rằng “trong các cử chỉ bí tích, Giáo Hội phải
bảo vệ những cử chỉ cứu độ mà Chúa Giêsu đã ủy thác cho Giáo Hội”.
Chất thể và mô thức
Do đó, Bản Lưu ý giải
thích rằng “vấn đề của bí tích hệ tại ở hành động con người qua đó Chúa Kitô
hành động. Nơi đó, đôi khi một yếu tố chất thể hiện diện (nước, bánh, rượu, dầu),
đôi khi là một cử chỉ đặc thù (làm dấu thánh giá, đặt tay, dìm mình, ưng thuận,
xức dầu)”. Tính hữu hình “không thể thiếu được vì bí tích bắt nguồn không chỉ
trong lịch sử nhân loại, mà còn, một cách nền tảng hơn, trong trật tự biểu tượng
của Công trình Sáng tạo và dẫn nó trở lại mầu nhiệm Nhập thể của Ngôi Lời và Ơn
Cứu chuộc do Người thực hiện”. Về mô thức của bí tích, nó “được cấu thành bởi lời
nói, mang lại ý nghĩa siêu việt cho chất thể, biến đổi ý nghĩa thông thường của
yếu tố chất thể và ý nghĩa thuần túy nhân bản của hành động được thực hiện. Lời
nói này luôn được gợi hứng ở nhiều mức độ khác nhau từ Kinh thánh, có nguồn gốc
từ Truyền thống sống động của Giáo hội và đã được Huấn quyền của Giáo hội xác định
một cách chính thức”. Do đó, chất thể và mô thức không bao giờ phụ thuộc, “cũng
không thể phụ thuộc vào ý chí của một cá nhân hay một cộng đồng”.
Không thể thay đổi
Tài liệu nhắc lại rằng
“đối với tất cả các bí tích, trong mọi trường hợp, việc tuân giữ chất thể và mô
thức luôn luôn được yêu cầu để việc cử hành được thành sự, với ý thức rằng những
sửa đổi tùy tiện đối với điều này và/hoặc điều kia – mà mức độ nghiêm trọng và
tính vô hiệu phải được xác minh theo từng trường hợp – sẽ gây nguy hiểm cho việc
trao ban ân sủng bí tích một cách hiệu quả, gây thiệt hại minh nhiên cho các
tín hữu”. Những gì đọc trong các sách phụng vụ đã ban hành phải được tuân giữ một
cách trung thành, không được “thêm, bớt hay thay đổi bất cứ điều gì”. Bởi vì nếu
lời nói hoặc chất thể thay đổi thì bí tích không thành. Về vấn đề này, trong
ghi chú 34 của tài liệu, có một sự phân biệt đáng kể giữa tính hợp pháp và tính
hiệu lực, khi giải thích rằng “bất kỳ sửa đổi nào đối với công thức bí tích
luôn là một hành vi bất hợp pháp nghiêm trọng” ngay cả khi đó là một điều tối
thiểu không làm thay đổi ý nghĩa nguyên thuỷ và không làm cho bí tích trở nên
vô hiệu. Sự thay đổi về các yếu tố thiết yếu cho việc cử hành bí tích cũng đưa
đến “sự nghi ngờ về ý định thực sự của thừa tác viên, làm vô hiệu tính thành sự
của bí tích được cử hành”.
Nghệ thuật cử hành
Phụng vụ cho phép có
sự đa dạng nhằm bảo vệ Giáo hội khỏi “sự đồng nhất cứng nhắc”, như đã nêu trong
Hiến chế Công đồng Sacrosanctum Concilium. Nhưng sự đa dạng và tính
sáng tạo này giúp nghi thức dễ hiểu hơn và sự tham gia tích cực của các tín hữu
không thể liên quan đến điều thiết yếu trong việc cử hành các bí tích. Bản lưu
ý khẳng định: “Việc phát triển một nghệ thuật cử hành dường như ngày càng cấp
thiết, trong khi tránh cả chủ nghĩa cứng nhắc lẫn chế tác phóng khoáng, phải dẫn
đến một kỷ luật cần được tôn trọng, để trở nên những môn đệ đích thực”.
Bảo vệ sự phong phú của các
bí tích
“Chúng tôi… lại đựng
kho tàng ấy những bình sành, để chứng tỏ quyền năng phi thường phát xuất từ
Thiên Chúa, chứ không phải từ chúng tôi” (2Cor 4:7). Trong phần kết luận, tài
liệu của Bộ Giáo lý Đức tin trích dẫn những lời của Thánh Phaolô, một phản đề
được sử dụng “để nhấn mạnh sự cao cả của quyền năng Thiên Chúa được bộc lộ như
thế nào qua sự yếu đuối của thừa tác vụ của ngài với tư cách là một người loan
báo và cũng mô tả rõ ràng những gì xảy ra trong các bí tích. Toàn thể Giáo hội
được kêu gọi bảo vệ sự phong phú chứa đựng trong đó, để tính ưu việt của hành động
cứu độ của Thiên Chúa trong lịch sử không bao giờ bị lu mờ, ngay cả qua sự trung
gian mong manh của các dấu hiệu và chính những cử chỉ của bản tính con người”.
Nguồn: vaticannews.va/vi
Nguồn: Hội Đồng Giám Mục Việt Nam - hdgmvietnam.com
